Yanğın siqnalizasiyası layihəsi və avtomatik söndürmə sistemi

Ofis, anbar, mağaza və ya yaşayış kompleksi tikən sifarişçi üçün yanğın təhlükəsizliyi çox vaxt sonuncu mərhələdə xatırlanır: tavan bağlanıb, işıq quraşdırılıb, indi isə detektorlar üçün kabel çəkmək lazımdır. Yanğın siqnalizasiyası layihəsi isə mühəndis sistemlərinin başlanğıcında hazırlanmalıdır, çünki o, elektrik, ventilyasiya və memarlıq qərarları ilə birbaşa bağlıdır.

Bu yazıda yanğın siqnalizasiyası ilə avtomatik söndürmə sisteminin fərqini, layihədə nələrin göstərildiyini və digər bölmələrlə əlaqələndirmənin niyə vacib olduğunu izah edirik.

İki sistem, iki vəzifə

Yanğın mühafizəsi layihəsi adətən iki hissədən ibarətdir:

• yanğın siqnalizasiyası yanğını erkən aşkar edir, insanları xəbərdar edir və digər sistemlərə siqnal ötürür;
• avtomatik yanğınsöndürmə sistemi yanğının özünə təsir edir — onu söndürür və ya yayılmasını məhdudlaşdırır.

Hər obyektdə hər iki sistem tələb olunmur. Bəzi binalarda yalnız siqnalizasiya və xəbərdarlıq kifayət edir, bəzilərində isə müəyyən otaqlar avtomatik söndürmə ilə qorunmalıdır.

Hansı obyektdə nə tələb olunur?

Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsi tələb edir ki, tikinti obyektinin bütün hissələri yanğından mühafizə tələblərinə uyğun tikilsin; bu tələblərlə bağlı qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı müəyyən edir.

Hansı binada siqnalizasiyanın, hansında avtomatik söndürmənin məcburi olduğunu normativ sənədlər obyektin təyinatına, sahəsinə, mərtəbə sayına və yanğın təhlükəsi kateqoriyasına görə müəyyən edir — dəqiq tələbi layihəçi müəyyən edir. Sifarişçi üçün praktik nəticə budur: bu sualı layihənin əvvəlində soruşun, quraşdırma mərhələsində yox.

Çoxmərtəbəli yaşayış binalarında yanğın təhlükəsizliyi layihənin ayrılmaz hissəsidir; bu barədə ümumi məlumat çoxmərtəbəli bina tikintisi yazısındadır.

Siqnalizasiya layihəsində nələr göstərilir?

Layihə sistemin hər elementinin yerini və əlaqəsini müəyyən edir:

1. Detektorlar — tüstü, istilik, alov detektorları və ya onların birləşməsi; növü otağın təyinatından asılıdır. Mətbəxdə tüstü detektoru yalançı siqnal verə bilər, anbarda isə tavanın hündürlüyü seçimə təsir edir.
2. Əl ilə işə salınan düymələr — təxliyə yolları üzərində.
3. Qəbul-idarəetmə cihazı — siqnalları toplayır və qərar verir; adətən daimi növbətçi olan yerdə yerləşdirilir.
4. Xəbərdarlıq və təxliyə idarəetmə sistemi — səs və işıq siqnalları, çıxış göstəriciləri.
5. Kabel xətləri — marşrut və çəkilmə üsulu.
6. Ehtiyat qida — əsas elektrik kəsiləndə sistemin işləməsi.

Detektorların sayını və aralarındakı məsafəni normativ sənədlər tənzimləyir; onları layihəçi otaqların planı və tavanın forması əsasında hesablayır.

Avtomatik söndürmə: hansı vasitə?

Söndürmə vasitəsi qorunan otağın təyinatına görə seçilir:

• su ilə söndürmə (sprinkler sistemi) — ofis, ticarət zalı, anbar kimi geniş sahələrdə;
• qazla söndürmə — server otağı, arxiv, elektrik avadanlığı olan yerlərdə, çünki su avadanlığı korlayar;
• toz və ya aerosolla söndürmə — müəyyən texniki otaqlarda.

Su ilə söndürmə sistemi öz su təchizatını, nasoslarını və boru şəbəkəsini tələb edir. Bu, su təchizatı layihəsinə və binanın konstruksiyasına təsir edir, ona görə qərar erkən verilməlidir.

Digər sistemlərlə əlaqələndirmə

Yanğın siqnalizasiyası təkcə sirena deyil — o, binanın digər sistemlərini idarə edir. Yanğın siqnalı gələndə:

• ümumi ventilyasiya dayandırılır ki, tüstü binaya yayılmasın;
• tüstü çıxarma sistemi, əgər varsa, işə düşür;
• liftlər təhlükəsiz vəziyyətə keçir;
• təxliyə yollarındakı elektron qıfıllar açılır.

Bu əlaqələrin hər biri başqa bölmədə yerləşən avadanlıqdır. Ventilyasiya ilə kəsişmə ventilyasiya layihəsi yazısında, qida xətləri isə elektrik təchizatı layihəsi yazısında izah olunub.

Fərdi ev üçün nə etmək olar?

Fərdi yaşayış evində mərkəzləşdirilmiş siqnalizasiya adətən tələb olunmur, amma sadə tədbirlər real təhlükəsizlik verir:

• yataq otaqları və dəhliz üçün avtonom tüstü detektorları;
• qaz cihazı olan otaqda qaz və dəm qazı detektoru;
• mətbəxdə yanğınsöndürən.

Qaz və dəm qazı detektorları barədə ayrıca yazımız var. Yanğın zamanı 101, qaz qəzası zamanı 104 nömrəsinə zəng edin.

Layihədən sonra: quraşdırma və istismar

Yanğın siqnalizasiyasının layihəsi hazır olduqdan sonra iş bitmir. Sistemin etibarlı işləməsi üç mərhələdən keçir:

1. Quraşdırma — kabel xətləri, detektorlar və cihazlar layihəyə uyğun yerləşdirilir. Tavanın bağlanmasından əvvəl kabel marşrutu yoxlanılmalıdır.
2. Sazlama və sınaq — hər detektorun və xəbərdarlıq zonasının işləməsi yoxlanılır, digər sistemlərlə əlaqə sınaqdan keçirilir: siqnal gələndə ventilyasiya həqiqətən dayanırmı, qapılar açılırmı.
3. Texniki xidmət — detektorlar vaxtaşırı təmizlənir və yoxlanılır, ehtiyat qida mənbəyi dəyişdirilir.

Praktikada ən çox problem ikinci mərhələdə üzə çıxır: sistemlər ayrı-ayrı podratçılar tərəfindən quraşdırılanda onların bir-biri ilə əlaqəsini heç kim sınaqdan keçirmir. Ona görə layihədə əlaqələrin cədvəli — hansı siqnal hansı avadanlığı idarə edir — ayrıca göstərilməlidir.

Obyektdə planlaşdırma dəyişəndə, məsələn, açıq ofis sahəsi kabinetlərə bölünəndə, detektorların yeri də yenidən yoxlanılmalıdır: yeni arakəsmə tüstünün detektora çatmasına mane ola bilər.

Sifarişçi üçün bu mərhələlərin nəticəsi sənəddir: quraşdırma və sınaq aktları, icra sxemləri və texniki xidmət jurnalı. Onlar həm yoxlamalar, həm də gələcək dəyişikliklər üçün lazımdır.

Tez-tez verilən suallar

Yanğın siqnalizasiyası layihəsiz quraşdırıla bilərmi?

Kommersiya və ictimai obyektdə sistemin tərkibi normativ tələblərdən çıxır; layihəsiz quraşdırılan sistem həm tələblərə uyğunsuzluq, həm də yalançı siqnallar riski daşıyır.

Siqnalizasiya və söndürmə sistemi ayrı layihələnir?

Onlar ayrı bölmələr kimi işlənə bilər, amma bir-biri ilə və ventilyasiya, elektrik sistemləri ilə əlaqələndirilməlidir.

Server otağında niyə su ilə söndürmə istifadə edilmir?

Su elektron avadanlığı korlayır. Belə otaqlarda adətən qazla söndürmə seçilir; son qərarı layihəçi verir.

Layihəni kim hazırlayır?

Layihələndirmə lisenziyası olan təşkilat. Tərəfdaşımızın lisenziya əlavəsində yanğın-mühafizə siqnalizasiyası və avtomatlaşdırılmış yanğınsöndürmə sistemləri 6.11 bəndi ilə göstərilib.

Mövcud binada siqnalizasiya sonradan quraşdırıla bilərmi?

Bəli, amma layihə mövcud tavanları, kabel keçidlərini və binanın istifadə rejimini nəzərə almalıdır. Belə hallarda kabel xətlərini gizli çəkmək həmişə mümkün olmur və açıq kanallardan istifadə edilir. Obyektin təyinatı dəyişəndə, məsələn, anbar ofisə çevriləndə, tələblər də dəyişə bilər — bunu layihəçi yenidən qiymətləndirir.

Nəticə

Yanğın siqnalizasiyası binanın «sinir sistemidir»: aşkar edir, xəbərdar edir və digər sistemlərə əmr verir. Ona görə bu layihə elektrik, ventilyasiya və su bölmələri ilə eyni vaxtda işlənməlidir — tavan bağlandıqdan sonra yox.

Layihələndirmə tərəfdaşımız «SOSİAL-İNKİŞAF LAYİHƏ» MMC-nin lisenziyası (İN/L-1437/2016) ilə aparılır. Xidmətin tərkibi layihələndirmə səhifəsindədir.