Ventilyasiya və kondisioner layihəsi: fərq, növlər, fasad

Kondisioner adətən ev tikilib qurtarandan sonra alınır: usta gəlir, divarı deşir, xarici bloku fasada asır, kondensat borusunu pəncərədən aşağı buraxır. Nəticədə fasad pozulur, otaqda səs olur, hamamda isə rütubət qalır — çünki kondisioner ventilyasiyanı əvəz etmir. Ventilyasiya və kondisioner layihəsi bu iki sistemi tikintidən əvvəl birlikdə planlaşdırır.

Bu yazıda ventilyasiya ilə kondisionerin fərqini, fərdi ev və kommersiya obyektində əsas qərarları və layihədə tez-tez unudulan məqamları izah edirik.

Ventilyasiya və kondisioner eyni şey deyil

İki sistem fərqli işləri görür:

• ventilyasiya otaqdakı havanı dəyişir — köhnə, rütubətli və ya qoxulu havanı çıxarır, təzə hava verir;
• kondisioner havanın temperaturunu dəyişir — əksər ev kondisionerləri eyni havanı soyudub-qızdıraraq otağın içində dövr etdirir.

Yəni kondisioner işləyən bağlı otaqda hava sərin, amma köhnə ola bilər. Müasir evdə pəncərələr kip bağlandığı üçün təbii hava dəyişimi azalır və bu fərq daha çox hiss olunur. Layihə hər iki suala ayrıca cavab verir.

Ventilyasiyanın üç yolu

Təbii ventilyasiya hava kanalları və pəncərələr vasitəsilə, ventilyatorsuz işləyir. Sadədir, amma havanın axını hava şəraitindən asılıdır.

Mexaniki sorma — mətbəx, hamam və tualetdə ventilyatorla havanın çıxarılması. Fərdi evdə ən geniş yayılmış həll budur. Təzə hava pəncərə və ya divar klapanları ilə daxil olur.

Mexaniki giriş-çıxış sistemi həm çıxışı, həm də girişi ventilyatorla idarə edir. İstilik geri qaytarıcısı (rekuperator) olan variantda çıxan havanın istiliyi daxil olan havaya ötürülür. Bu sistem kanallar üçün yer tələb edir — asma tavan və ya texniki boşluq — ona görə qərar memarlıq mərhələsində verilməlidir.

Hansı otaqda nə qədər hava dəyişiminin lazım olduğunu normativ sənədlər tənzimləyir — dəqiq tələbi layihəçi müəyyən edir.

Xüsusi tələbli otaqlar

Layihədə üç otaq ayrıca diqqət tələb edir:

1. Mətbəx — qaz plitəsi varsa, yanma məhsulları və qoxu çıxarılmalıdır.
2. Hamam və tualet — rütubət çıxarılmasa, küf yaranır.
3. Kombi otağı — kombinin yanması üçün hava daxil olmalı, tüstü qazları isə kənarlaşdırılmalıdır.

Sonuncu otaq təhlükəsizlik məsələsidir: havası çatmayan qaz cihazı dəm qazı yarada bilər. Bu barədə istilik sistemi layihəsi yazısında ətraflı danışmışıq.

Kondisioner sistemi: hansı növ?

Fərdi evdə və kiçik ofisdə üç yanaşma var:

• Split sistem — hər otaq üçün ayrıca daxili və xarici blok. Sadədir, amma fasadda çox xarici blok yaranır.
• Multi-split — bir xarici bloka bir neçə daxili blok qoşulur. Fasad təmiz qalır, amma xarici blokdan otaqlara uzun xətlər çəkilir.
• Kanal tipli kondisioner — daxili blok asma tavanda gizlənir, hava otaqlara barmaqlıqlar vasitəsilə verilir. Görünüşü ən təmizdir, amma tavan hündürlüyü tələb edir.

Böyük kommersiya obyektlərində bir xarici blok qrupuna çox sayda daxili blok qoşulan mərkəzləşdirilmiş sistemlər tətbiq olunur. Onların seçimi ayrıca mühəndis hesabı tələb edir.

Xarici bloklar və fasad

Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsi mühəndis təminatı komponentlərinin binanın əsas fasadlarında, dam örtüyündə və digər açıq görünən yerlərdə yerləşdirilməsini qadağan edir. Müəyyən edilmiş hallarda isə onlar binanın memarlıq üslubuna uyğun yerləşdirilməli və ya gizlədilməlidir.

Praktikada bu o deməkdir ki, xarici blokların yeri layihədə əvvəlcədən göstərilməlidir: arxa fasad, texniki balkon, dekorativ barmaqlıqla örtülmüş niş və ya dam üzərində görünməyən sahə. Eyni zamanda üç texniki məsələ həll olunur:

• kondensat — daxili blokdan çıxan su kanalizasiyaya və ya drenaja yönəldilir, fasaddan axmır;
• xətlərin marşrutu — freon boruları və kabel divarda gizli keçir;
• səs — xarici blok yataq otağının pəncərəsi altında və ya qonşuya baxan divarda qoyulmur.

Xarici blokların elektrik qidası elektrik təchizatı layihəsində əvvəlcədən nəzərə alınmalıdır.

Kommersiya obyektlərində əlavə tələblər

Ofis, mağaza, restoran və ictimai binalarda ventilyasiya daha mürəkkəbdir: insanların sayı çoxdur, mətbəx və ya texnoloji proseslər var, yanğın təhlükəsizliyi tələbləri isə sərtdir. Bəzi obyektlərdə ventilyasiya yanğın zamanı avtomatik dayandırılmalı və ya tüstünün çıxarılmasına işləməlidir.

Bu, ventilyasiya layihəsini yanğın siqnalizasiyası layihəsi ilə bağlayır. Mövzunu yanğın siqnalizasiyası layihəsi yazısında davam etdiririk.

Fərdi ev üçün praktik ardıcıllıq

Ventilyasiya və kondisioner qərarlarını düzgün ardıcıllıqla vermək işin yarısıdır:

1. Memarlıq mərhələsində — asma tavan, texniki boşluq və xarici blokların yeri müəyyən edilir.
2. Konstruktiv mərhələdə — kanalların divar və döşəmədən keçdiyi yerlər konstruktorla razılaşdırılır, monolitdə deşiklər əvvəlcədən qoyulur.
3. Mühəndis mərhələsində — sorma ventilyatorları, kondisioner xətləri, kondensat drenajı və elektrik qidası layihələndirilir.
4. Kobud işlər zamanı — xətlər suvaqdan əvvəl döşənir və sınaqdan keçirilir.
5. Tamamlama işlərindən sonra — daxili və xarici bloklar quraşdırılır.

Bu ardıcıllıq pozulanda, məsələn, kondisioner xətləri suvaqdan sonra düşünüləndə, borular ya divarın üzərindən plastik qutu ilə keçir, ya da divar yenidən açılır.

Qısası, kondisioner və ventilyasiya haqqında qərarlar memarlıq planı ilə birlikdə verilməlidir, sonra yox. Tikinti bitdikdən sonra seçim imkanları kəskin azalır.

Tez-tez verilən suallar

Kondisioner ventilyasiyanı əvəz edirmi?

Xeyr. Əksər ev kondisionerləri havanın temperaturunu dəyişir, təzə hava vermir. Hava dəyişimi ayrıca həll olunmalıdır.

Xarici bloku əsas fasadda qoymaq olarmı?

Məcəllə mühəndis təminatı komponentlərinin əsas fasadlarda yerləşdirilməsini qadağan edir; müəyyən hallarda onlar memarlıq üslubuna uyğun yerləşdirilməli və ya gizlədilməlidir. Yeri layihədə əvvəlcədən seçmək ən sadə yoldur.

Kanal tipli kondisioner üçün nə lazımdır?

Asma tavan və ya texniki boşluq. Onun hündürlüyü memarlıq kəsiklərində nəzərə alınmalıdır, əks halda otağın tavanı nəzərdə tutulandan aşağı düşür.

Layihəni kim hazırlayır?

Layihələndirmə lisenziyası olan təşkilat. Tərəfdaşımızın lisenziya əlavəsində ventilyasiya və kondisionerləşdirmə sistemləri 6.8 bəndi ilə göstərilib.

Mənzil təmirində ventilyasiyaya nə diqqət etmək lazımdır?

Çoxmənzilli binada mətbəx və hamamın ventilyasiya kanalları ümumi sistemin hissəsidir. Onları bağlamaq, genişləndirmək və ya başqa məqsədlə istifadə etmək həm sizin, həm də qonşuların hava dəyişimini poza bilər. Təmir planlaşdırılanda mövcud kanalların yeri əvvəlcədən müəyyən edilməli və saxlanmalıdır.

Nəticə

Ventilyasiya havanı dəyişir, kondisioner onun temperaturunu. Hər iki sistem kanal, blok və xətt üçün yer tələb edir və bu yer memarlıq planında ayrılmasa, sonradan fasadın və tavanın hesabına tapılır.

Layihələndirmə tərəfdaşımız «SOSİAL-İNKİŞAF LAYİHƏ» MMC-nin lisenziyası (İN/L-1437/2016) ilə aparılır. Xidmətin tərkibi layihələndirmə səhifəsindədir.