Elektrik təchizatı layihəsi: texniki şərt, yük hesabı, sxem

Evdə elektrik xətti çox vaxt «usta yerində həll edər» prinsipi ilə çəkilir. Nəticəsi sonradan görünür: kondisioner qoşulanda avtomat açır, mətbəxdə rozetka çatmır, divarı deşəndə kabelə rast gəlinir. Elektrik təchizatı layihəsi bu sualları tikintidən əvvəl, kağız üzərində cavablandırır.

Bu yazıda elektrik layihəsinin nədən ibarət olduğunu, texniki şərtin burada hansı rol oynadığını və layihəni digər bölmələrlə necə əlaqələndirmək lazım olduğunu izah edirik.

Elektrik təchizatı layihəsi layihənin hansı hissəsidir?

Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsi mühəndis-kommunikasiya təminatı sistemini obyektin istismarı üçün zəruri olan qaz, istilik, rabitə, elektrik, su və kanalizasiya vasitələri və qurğuları kimi təyin edir. Tikinti layihəsinin tərkibində bunlar ayrıca mühəndis-kommunikasiya təminatı bölməsi kimi göstərilir.

Yəni elektrik layihəsi memarlıq planına əlavə edilən sxem deyil — binanın özünün bir hissəsidir. Məcəllə həm də tələb edir ki, mühəndis təminatı obyektin təyinatına uyğun istismarı üçün yetərli olsun və təhlükəsizlik tələblərinə cavab versin.

Texniki şərt: layihənin başlanğıc nöqtəsi

Layihəçi xətti evin içindən deyil, şəbəkədən başlayaraq çəkir. Bunun üçün texniki şərt lazımdır — təchizat müəssisəsinin obyektin qoşulmasına dair tələbləri.

Məcəlləyə görə texniki şərtlərdə bunlar nəzərdə tutulur:

• obyektin mühəndis təminatına dair tələblər;
• təminat mənbəyi;
• şəbəkəyə qoşulma nöqtəsinə dair tələblər;
• mövcud şəbəkənin genişləndirilməsi lazımdırsa, onun əsaslandırılması.

Tikintisinə icazə tələb olunan obyektlərdə texniki şərtlər icazənin tərkib hissəsidir. Fərdi evdə isə qoşulma üçün müraciət təchizat müəssisəsinə edilir. Hər iki halda layihəçi texniki şərtdə göstərilən gücü və qoşulma nöqtəsini əsas götürür — onlardan kənara çıxan layihə kağız üzərində qalır.

Yük hesabı: ilk sual «nə qoşulacaq?»

Elektrik layihəsinin mərkəzində yük hesabı dayanır. Layihəçi evdə eyni vaxtda işləyə biləcək istehlakçıları siyahıya alır və onların birgə tələbatını qiymətləndirir. Tipik siyahı:

• mətbəx: elektrik plitəsi və ya soba, soyuducu, qabyuyan;
• su qızdırıcısı və ya elektrikli kombi (qaz kombisi də elektrik tələb edir, amma az);
• kondisionerlər və ventilyasiya avadanlığı;
• elektrikli isti döşəmə, əgər nəzərdə tutulubsa;
• paltaryuyan və qurutma maşını;
• həyət işıqlandırması, darvaza mühərriki, nasos.

Bu siyahı sifarişçidən gəlir. «Sonra kondisioner də qoyarıq» fikri layihədə indi yazılmalıdır, çünki kabelin kəsiyi və qoruyucu avtomat sonradan dəyişdirilə bilməyən qərarlardır. Konkret göstəriciləri normativ sənədlər tənzimləyir — dəqiq tələbi layihəçi müəyyən edir.

Layihədə nələr göstərilir?

Yaxşı hazırlanmış elektrik layihəsində adətən bu hissələr olur:

1. Giriş və sayğac yeri — kabelin binaya daxil olduğu nöqtə.
2. Paylayıcı lövhə — qrupların sxemi, avtomatlar və diferensial qoruyucular.
3. Qruplar — işıq, rozetka və güclü istehlakçılar ayrı xətlərlə.
4. Rozetka və açar planı — mebel planı ilə uzlaşdırılmış yerlər.
5. İşıqlandırma planı — lampaların yeri və idarəetmə nöqtələri.
6. Torpaqlama və potensialların bərabərləşdirilməsi — xüsusən vanna otağı üçün.
7. Xətlərin marşrutu — kabelin divarda, döşəmədə və tavanda keçdiyi yollar.

Sonuncu bənd çox vaxt ötürülür, amma təmir və istismar zamanı ən faydalı sənəd məhz odur: şəkil asmaq üçün divarı deşməzdən əvvəl kabelin harada olduğunu bilirsiniz.

Digər bölmələrlə əlaqələndirmə

Elektrik layihəsi təkbaşına işlənmir. Ən çox toqquşma bu nöqtələrdə yaranır:

• İstilik sistemi — kombi, sirkulyasiya nasosu və isti döşəmə üçün ayrıca qida xətti lazımdır. Bu barədə istilik sistemi layihəsi yazısında danışmışıq.
• Ventilyasiya və kondisioner — daxili və xarici blokların yeri elektrik nöqtələrini müəyyən edir; ətraflı ventilyasiya layihəsi yazısındadır.
• Yanğın siqnalizasiyası — ictimai və kommersiya obyektlərində ayrıca sistem kimi layihələndirilir.
• Memarlıq və mebel planı — mətbəx mebeli sifariş edilməmiş rozetkaların yerini dəqiq vermək mümkün deyil.

Məcəllə daha bir tələb qoyur: mühəndis təminatı komponentlərinin binanın əsas fasadlarında və dam örtüyündə yerləşdirilməsi qadağandır, müəyyən edilmiş hallarda isə onlar memarlıq üslubuna uyğun yerləşdirilməli və ya gizlədilməlidir. Sayğac qutusu və kabel trassası üçün bu, layihədə əvvəlcədən həll edilməli məsələdir.

Təmirdə elektrik layihəsi lazımdırmı?

Mənzil və ya ev təmirində elektrik xətləri çox vaxt tamamilə yenilənir. Bu halda layihə tikintidəki qədər həcmli olmaya bilər, amma ən azı qrupların sxemi və xətlərin marşrutu çəkilməlidir.

Səbəb sadədir: elektrik xətləri gizli işlərdir — suvaq və üzlükdən sonra onları görmək mümkün deyil. Nəyə diqqət etmək lazım olduğunu gizli işlər yazısında izah etmişik. Təmir xidmətinin özü isə mənzil təmiri səhifəsindədir.

Tipik səhvlər

Layihəsiz və ya tələsik hazırlanmış elektrik xəttində eyni səhvlər təkrarlanır:

• bütün rozetkalar bir qrupda — mətbəxdə iki güclü cihaz eyni vaxtda qoşulanda avtomat açır;
• ehtiyat gücün olmaması — gələcəkdə əlavə ediləcək kondisioner və ya isti döşəmə üçün yer qalmır;
• paylayıcı lövhənin çətin əlçatan yerdə olması — qəza zamanı onu tapmaq və açmaq vaxt aparır;
• icra sxeminin saxlanmaması — təmir zamanı heç kim kabelin harada keçdiyini bilmir.

Bu səhvlərin hamısı layihə mərhələsində bir neçə xətt və qeydlə aradan qaldırılır. Tikintidən sonra isə onları düzəltmək üçün divarları yenidən açmaq lazım gəlir.

Tez-tez verilən suallar

Elektrik layihəsi olmadan xətt çəkmək olarmı?

Kiçik təmirdə usta sxemsiz də işləyə bilər, amma yük hesabı aparılmayanda xətlərin həddən artıq yüklənməsi riski yaranır. Yeni tikintidə layihə mühəndis bölməsinin hissəsidir.

Texniki şərti kim alır?

Müraciəti sifarişçi edir; tikintisinə icazə tələb olunan obyektlərdə texniki şərtlər icazə icraatı çərçivəsində təmin edilir. Layihəçi texniki şərtdəki tələbləri əsas götürür.

Kabelin kəsiyini niyə layihəçi seçməlidir?

Çünki kəsik xəttin yükündən, uzunluğundan və çəkilmə üsulundan asılıdır və normativ sənədlərlə tənzimlənir. Səhv seçim həm qızmaya, həm də avtomatın tez-tez açmasına səbəb olur.

Layihəni kim hazırlayır?

Layihələndirmə lisenziyası olan təşkilat. Bizim tərəfdaşımızın lisenziyasının əlavəsində elektrik təchizatı sistemləri ayrıca bənd kimi — 6.3 — göstərilib.

Elektrik layihəsi nə vaxt hazırlanmalıdır?

Memarlıq planı və mebel yerləşməsi təxminən bəlli olandan sonra, amma divarlar suvanmazdan əvvəl. Tikintidə bu, kobud işlərin başlanğıcına qədər olmalıdır, çünki xətlər divar və döşəmələrə hörgü və beton mərhələsində qoyulur. Gecikmiş layihə ustanı ya gözləməyə, ya da layihəsiz işləməyə məcbur edir.

Nəticə

Elektrik layihəsinin dəyəri onun göstərdiyi qərarlardadır: nə qədər güc lazımdır, xətt hansı qruplara bölünür və kabel hansı yolla keçir. Bu qərarlar tikintidən əvvəl verilməsə, onları usta verir — sifarişçinin iştirakı olmadan.

Layihələndirmə tərəfdaşımız «SOSİAL-İNKİŞAF LAYİHƏ» MMC-nin lisenziyası (İN/L-1437/2016) ilə aparılır. Xidmətin tərkibi layihələndirmə səhifəsindədir; obyektə baxış və ölçü ödənişsizdir.