İstilik sistemi layihəsi: kombi, radiator və isti döşəmə

Qışda evin necə isinəcəyi sualı çox vaxt kombinin markası ilə başlayır. Halbuki kombi sistemin yalnız bir hissəsidir: istiliyi otaqlara radiatorlar və ya isti döşəmə paylayır, boruların marşrutu və diametri isə onların nə qədər bərabər isinəcəyini müəyyən edir. İstilik sistemi layihəsi bu hissələri bir hesabda birləşdirir.

Bu yazıda fərdi ev üçün istilik layihəsinin əsas qərarlarını — istilik mənbəyini, paylama üsulunu və digər bölmələrlə əlaqəni — ardıcıllıqla izah edirik.

İstilik sistemi layihəsi nədən başlayır?

Layihəçinin ilk işi istilik itkisinin hesabıdır: hər otaq divardan, pəncərədən, döşəmədən və damdan nə qədər istilik itirir. Bu hesab üç şeydən asılıdır:

• divar, dam və döşəmənin konstruksiyası və istilik izolyasiyası;
• pəncərələrin sahəsi, istiqaməti və növü;
• otağın həcmi və havalandırma rejimi.

Yəni istilik layihəsi memarlıq və konstruktiv qərarlardan sonra gəlir. İzolyasiyasız dam və geniş şimal pəncərəsi olan otaq üçün radiatoru nə qədər böyük seçsəniz də, istilik balansı pozulmuş qalır. Konkret hesablama göstəricilərini normativ sənədlər tənzimləyir — dəqiq tələbi layihəçi müəyyən edir.

İstilik mənbəyi: kombi və alternativlər

Fərdi evdə ən geniş yayılmış mənbə qaz kombisidir. Onun seçimi üç sualdan asılıdır:

1. Güc — istilik itkisinin hesabından və isti su tələbatından çıxır.
2. Tip — ikikonturlu kombi həm istilik, həm isti su verir; birkonturlu kombi isə ayrıca su qızdırıcısı ilə işləyir.
3. Yer — tüstü qazlarının kənarlaşdırılması, havanın daxil olması və qaz xəttinin yaxınlığı nəzərə alınır.

Üçüncü sual layihədə ən çox səhv buraxılan yerdir. Kombinin qoyulacağı otaq, baca və havalandırma tələbləri normativ sənədlərlə tənzimlənir; onları layihəçi müəyyən edir. Qaz xəttinin kombiyə necə çəkiləcəyini kombi üçün qaz xətti yazısında ayrıca izah etmişik.

Qaz olmayan ərazilərdə elektrikli kombi və ya istilik nasosu nəzərdən keçirilir. Bu halda istilik layihəsi elektrik layihəsinə birbaşa bağlanır — lazımi güc elektrik təchizatı layihəsində əvvəlcədən nəzərə alınmalıdır.

Paylama: radiator, isti döşəmə, yoxsa hər ikisi?

İstiliyin otağa necə çatdırılacağı həm rahatlığa, həm də tikinti ardıcıllığına təsir edir.

Radiator sistemi ən sadə və çevik həlldir. Radiatorlar adətən pəncərə altında qoyulur ki, soyuq hava axını kəsilsin. Təmirdə dəyişdirilməsi də asandır.

Su ilə isti döşəmə istiliyi bərabər paylayır və divarları azad saxlayır. Amma o, döşəmə «pastası» tələb edir: izolyasiya, boru və şap. Bu, döşəmənin hündürlüyünə təsir edir, yəni qərar memarlıq kəsiyində verilməlidir. İsti döşəmə tikildikdən sonra onu əlavə etmək çətindir.

Qarışıq sistem — məsələn, birinci mərtəbədə isti döşəmə, ikincidə radiator — geniş yayılıb. Bu halda layihədə kollektor, qarışdırıcı qovşaq və hər dövrənin ayrıca tənzimlənməsi göstərilir.

Layihədə nələr göstərilir?

Yaxşı istilik layihəsində adətən bunlar olur:

• otaqlar üzrə istilik itkisinin hesabı;
• kombinin və ya digər mənbəyin seçimi və yeri;
• radiatorların ölçüsü və yerləşməsi;
• isti döşəmə dövrələrinin planı;
• boruların marşrutu və diametrləri;
• kollektor, nasos, genişləndirici çən və təhlükəsizlik armaturu;
• tüstü qazlarının kənarlaşdırılması və havanın daxil olması həlli.

Boruların marşrutu elektrik xətləri kimi gizli işlərə aiddir. Suvaqdan və şapdan sonra onları görmək olmur, ona görə icra sxemi saxlanmalıdır.

Təhlükəsizlik: dəm qazı və havalandırma

Qaz kombisi yanma məhsulu verir. Baca və ya tüstü kanalı düzgün işləmədikdə otaqda dəm qazı toplana bilər — o, rəngsiz və qoxusuzdur. Ona görə kombi otağının havalandırılması və tüstü qazlarının kənarlaşdırılması layihənin formal deyil, həyati hissəsidir.

Dəm qazından qorunma və detektorlar barədə ayrıca yazımız var. Qaz iyi hiss etdikdə qaz qəzası xidmətinə — 104 nömrəsinə zəng edin və heç bir elektrik cihazını yandırıb-söndürməyin.

Digər bölmələrlə əlaqə

İstilik layihəsi dörd bölmə ilə kəsişir:

• qaz təchizatı — kombiyə qaz xətti və sayğac;
• su təchizatı — sistemin qidalanması və isti su;
• elektrik — kombi, nasoslar və avtomatika;
• ventilyasiya — kombi otağına hava və tüstü qazlarının çıxışı.

Bu kəsişmələri bir layihəçinin əlaqələndirməsi həm səhvləri, həm də yenidən işləmə xərclərini azaldır. Qazın özü ilə bağlı işlər qazlaşdırma xidmətində izah olunub.

Tipik səhvlər

İstilik sistemində ən çox rast gəlinən səhvlər layihəsiz qərarlardan yaranır:

• kombinin gücünün «ehtiyatla» seçilməsi — həddən artıq güclü kombi tez-tez yanıb-sönür və səmərəsiz işləyir;
• radiatorların sahəyə görə seçilməsi — izolyasiyası zəif künc otaq soyuq qalır;
• isti döşəmənin mebel altında qalması — istilik otağa çatmır;
• balanslaşdırmanın edilməməsi — kombiyə yaxın otaqlar isti, uzaq otaqlar soyuq olur.

Bu səhvlərin çoxu hesabla aradan qalxır: istilik itkisi otaq-otaq hesablananda radiatorların ölçüsü və dövrələrin uzunluğu da buna uyğun seçilir. Sistem quraşdırıldıqdan sonra isə onu düzəltmək həm çətin, həm də baha başa gəlir.

Yaxşı layihə həm də istismarı asanlaşdırır: kollektorun, nasosun və bağlayıcı armaturun yeri əlçatan olanda texniki xidmət və təmir divarları açmadan aparılır.

Tez-tez verilən suallar

Kombinin gücünü necə seçmək olar?

İstilik itkisinin hesabı və isti su tələbatı əsasında. «Sahəyə görə» seçim kobud yanaşmadır: eyni sahəli iki evin izolyasiyası və pəncərələri fərqli olanda tələbat da fərqlənir.

İsti döşəməni sonradan əlavə etmək olarmı?

Çətindir, çünki o, döşəmənin hündürlüyünü dəyişir. Qərarı memarlıq kəsikləri hazırlanarkən vermək lazımdır.

Kombini istənilən otağa qoymaq olarmı?

Xeyr. Kombi otağına dair tələblər — havalandırma, baca və qaz xətti — normativ sənədlərlə tənzimlənir və onları layihəçi müəyyən edir.

Layihəni kim hazırlayır?

Layihələndirmə lisenziyası olan təşkilat. Tərəfdaşımızın lisenziya əlavəsində istilik təchizatı sistemləri 6.4, qaz təchizatı sistemləri isə 6.6 bəndi ilə göstərilib.

Radiatorları pəncərə altında qoymaq məcburidirmi?

Məcburi deyil, amma çox vaxt ən səmərəli yer odur: pəncərədən enən soyuq hava axını radiatorun isti havası ilə qarşılanır və otaqda soyuq zona yaranmır. Geniş vitrajlı otaqlarda döşəməyə quraşdırılan konvektorlar və ya isti döşəmə alternativ ola bilər. Son qərarı istilik itkisinin hesabı və mebel planı əsasında layihəçi verir.

Nəticə

İstilik sistemi layihəsi kombi seçimindən deyil, istilik itkisinin hesabından başlayır. Mənbə, paylama üsulu və boruların marşrutu bu hesabdan çıxır, qaz, su, elektrik və ventilyasiya bölmələri isə eyni qərarların davamıdır.

Layihələndirmə tərəfdaşımız «SOSİAL-İNKİŞAF LAYİHƏ» MMC-nin lisenziyası (İN/L-1437/2016) ilə aparılır. Xidmətin tərkibi layihələndirmə səhifəsindədir; obyektə baxış və ölçü ödənişsizdir.