Dəm qazından qorunma və qaz detektoru: harada, necə, nə üçün

Qaz sızmasını iy xəbər verir. Dəm qazını isə heç nə xəbər vermir: o, rəngsiz və qoxusuzdur, «Azəriqaz» İB onu haqlı olaraq «səssiz qatil» adlandırır. Hər qış kombi, su qızdırıcısı və soba ilə bağlı zəhərlənmə xəbərləri məhz bu səbəbdən təkrarlanır.

Bu yazıda dəm qazından qorunmanın iki tərəfini izah edirik: onun yaranmasının qarşısını necə almaq olar və qaz detektoru hələ hiss etmədiyiniz təhlükə barədə necə xəbərdarlıq edir. Detektoru harada quraşdırmaq, harada quraşdırmamaq və siqnal zamanı nə etmək lazım olduğunu da ayrıca göstəririk.

Dəm qazı nədir və niyə təhlükəlidir?

Dəm qazı (karbon monoksid) yanma prosesinin düzgün getmədiyi hallarda əmələ gəlir. «Azəriqaz»ın məlumatına görə o, əsasən üç səbəbdən yaranır:

• cihazların nasazlığı — kombi, su qızdırıcısı və ya soba düzgün işləmir;
• tüstü bacalarının tutulması — yanma məhsulları çölə çıxa bilmir;
• otaqların düzgün havalandırılmaması — yanma üçün kifayət qədər hava daxil olmur.

Qapalı mühitdə dəm qazı sürətlə toplanır və qısa müddətdə ciddi, bəzən ölümlə nəticələnən zəhərlənməyə səbəb olur. Risk xüsusilə payız-qış mövsümündə, istilik sistemlərindən intensiv istifadə edilən dövrdə artır.

Ən təhlükəli cəhəti budur ki, dəm qazı insan tərəfindən hiss edilmir. Qaz sızmasından fərqli olaraq, onu iylə tutmaq mümkün deyil. Qaz iyi hiss etdikdə nə edəcəyinizi ayrıca yazıda izah etmişik — dəm qazı halında isə yeganə «burun» detektordur.

Dəm qazının qarşısını necə almaq olar?

Detektor xəbərdarlıq edir, amma problemi həll etmir. Əsas müdafiə dəm qazının ümumiyyətlə yaranmamasıdır. «Azəriqaz»ın istehlakçılar üçün qadağalar siyahısında bu mövzuya aid bir neçə bənd var:

• havadəyişmə xətlərini bağlamaq, tüstü bacalarının və havadəyişmə xətlərinin quruluşunu dəyişdirmək qadağandır;
• tüstü bacalarına və su qızdırıcılarının tüstü ötürücü xətlərinə özbaşına əlavə şiberlər (qapaqlar) quraşdırmaq olmaz;
• tüstü və havadəyişmə xətlərinin növbəti yoxlamaları və təmizləmələri aparılmadan qazdan istifadə etmək olmaz;
• nəfəsliklər və havadəyişmə barmaqlıqları bağlı olduqda, tüstü bacalarında hava çəkişi olmadıqda, vanna otaqlarının qapıları altında dəliklər olmadıqda həmin otaqlarda qaz qurğularından istifadə etmək olmaz;
• qaz plitələrindən yaşayış sahəsinin qızdırılması üçün istifadə etmək qadağandır.

Sonuncu bənd xüsusi diqqət tələb edir: soyuq gündə mətbəxi plitə ilə «isitmək» vərdişi məhz dəm qazı riskinin klassik mənbəyidir.

Bundan əlavə, «Azəriqaz»ın təlimatına görə qaz sobalarının və su qızdırıcılarının tüstü kanalları, mətbəx və vanna otaqlarının ventilyasiya kanalları qış mövsümü başlamazdan əvvəl ev sahibləri tərəfindən təmizlənməli, təmir etdirilməli və vaxtaşırı yoxlanılmalıdır.

İllik müayinə — ödənişsiz imkan

Qanuna əsasən qaz paylayıcısının işçiləri ildə bir dəfə, hər il noyabrın 1-dək istehlakçının qaz qurğularına, qaz xətlərinə, tüstü bacalarına, havalandırma və havadəyişmə xətlərinə müayinə keçirir. «Azəriqaz»ın saytında göstərildiyinə görə bu müayinə ödənişsizdir və nəticəsi aktla rəsmiləşdirilir.

Bu müayinəyə şərait yaratmaq həm istehlakçının vəzifəsi, həm də öz maraqlarınızdadır: baca və ventilyasiya problemləri məhz belə baxışda aşkar olunur. Qaz paylayıcısının işçilərini müayinəyə buraxmayan istehlakçının qaz verilişi dayandırıla bilər.

Qaz detektoru necə işləyir?

«Azəriqaz»ın izahına görə dəm qazı detektoru havadakı karbon monoksidin səviyyəsini ölçür və təhlükəli həddi aşdıqda səsli siqnalla xəbərdarlıq edir. Beləliklə, insanlar təhlükəni hiss etməzdən əvvəl tədbir görməyə vaxt qazanırlar. Qurum detektoru qaz cihazlarından istifadə olunan hər ev üçün vacib təhlükəsizlik vasitəsi hesab edir.

Satışda müxtəlif növ cihazlar var: bəziləri təbii qazın sızmasını, bəziləri dəm qazını, bəziləri isə hər ikisini aşkarlayır. Bunlar fərqli təhlükələrdir, ona görə alarkən qutuda və təlimatda cihazın hansı qazı ölçdüyünü mütləq yoxlayın. Kombi və ya su qızdırıcısı olan evdə dəm qazı detektoru xüsusilə vacibdir.

Detektoru harada quraşdırmaq lazımdır?

«Azəriqaz» aşağıdakı yerləri tövsiyə edir:

• qaz cihazları olan otaqlar;
• yataq otaqlarına yaxın ərazilər;
• vanna otağı və mətbəx;
• qazanxana və istilik sistemlərinin yerləşdiyi yerlər.

Detektor tavana yaxın, istehsalçının təlimatına uyğun hündürlükdə bərkidilir.

Harada quraşdırmaq olmaz:

• birbaşa qaz plitəsinin üstündə və çox rütubətli yerlərdə;
• pəncərə, ventilyasiya dəlikləri və birbaşa istilik mənbələrinin yanında.

Batareya ilə işləyən detektorların batareyası mütəmadi yoxlanılmalı və vaxtında dəyişdirilməlidir. Batareyası bitmiş detektor heç bir detektor deməkdir.

Detektor siqnal verərsə

«Azəriqaz»ın tövsiyə etdiyi hərəkətlər:

1. Pəncərələri açın.
2. Qaz cihazlarını söndürün.
3. Evi və ya təhlükəli ərazini tərk edin.
4. 112 qaynar xəttinə və ya 104 çağrı mərkəzinə zəng edin.

Zəhərlənmə şübhəsi varsa, zərərçəkəni dərhal həmin mühitdən uzaqlaşdırın, təmiz havaya çıxarın və təcili tibbi yardım çağırın. Siqnalın səbəbi aydınlaşmayana qədər qaz cihazlarını yenidən işə salmayın.

Tikinti və təmir mərhələsində dəm qazına qarşı nə etmək olar?

Dəm qazından qorunmanın ən ucuz vaxtı evin layihələndirildiyi və təmir edildiyi dövrdür. Bu mərhələdə üç sual həll olunmalıdır:

• kombi və ya su qızdırıcısı harada yerləşəcək və tüstü çıxışı hansı marşrutla gedəcək — ətraflı: kombi üçün qaz xətti;
• otaqlara təmiz hava necə daxil olacaq və ventilyasiya kanalları necə qorunacaq — ətraflı: ventilyasiya layihəsi;
• təmirdən sonra baca və ventilyasiya barmaqlıqları açıq qalırmı.

Qaz quraşdırma işlərini bizdə xüsusi lisenziyalı tərəfdaşımız «AVFA CONSTRUCTION» MMC (EL-336/2020) icra edir. Xidmət haqqında — qazlaşdırma səhifəsində.

Tez-tez verilən suallar

Dəm qazını iyindən tanımaq olarmı?

Xeyr. Dəm qazı rəngsiz və qoxusuzdur, insan onu hiss etmir. Ona görə detektor tövsiyə olunur.

Detektoru harada quraşdırmaq lazımdır?

Qaz cihazları olan otaqlarda, yataq otaqlarına yaxın, mətbəx və vanna otağında, qazanxanada. Birbaşa plitənin üstündə, rütubətli yerdə, pəncərə və ventilyasiya dəliyi yanında quraşdırılmır.

Detektor siqnal verərsə nə etməliyəm?

Pəncərələri açın, qaz cihazlarını söndürün, evi tərk edin və 112 və ya 104 nömrəsinə zəng edin.

Tüstü bacasını nə vaxt yoxlatmaq lazımdır?

«Azəriqaz»ın təlimatına görə tüstü və ventilyasiya kanalları qış mövsümü başlamazdan əvvəl təmizlənməli və vaxtaşırı yoxlanılmalıdır. Qaz paylayıcısı da ildə bir dəfə ödənişsiz müayinə keçirir.

Nəticə

Dəm qazından qorunma iki qatdan ibarətdir. Birincisi, onun yaranmasının qarşısını almaq: sağlam cihaz, təmiz baca, açıq ventilyasiya və qaz plitəsi ilə isinməmək. İkincisi, detektor: görünməyən və hiss edilməyən təhlükəyə qarşı erkən xəbərdarlıq.

Hər iki qat ucuz başa gəlir, amma onların yoxluğu insan həyatına mal ola bilər. Qış mövsümündən əvvəl bacanı yoxlatmaq və detektorun batareyasını dəyişmək üçün ən yaxşı vaxt elə bu gündür.