Tikintinin təşkili layihəsi (TTL): nədir və kim hazırlayır

Memarlıq layihəsi binanın nə olacağını göstərir. Amma onu necə tikmək lazım olduğu — kranın harada dayanacağı, materialın hara boşaldılacağı, işlərin hansı ardıcıllıqla gedəcəyi — ayrıca sənəddə həll olunur. Bu sənəd tikintinin təşkili layihəsidir (TTL).

Bu yazı ilk növbədə çoxmərtəbəli bina, kommersiya və ya sənaye obyekti tikən sifarişçi üçündür. TTL-in nə olduğunu, podratçının hazırladığı iş layihəsindən fərqini və tikinti meydançasına dair qanun tələblərini izah edirik.

TTL layihənin hansı hissəsidir?

Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinin 83-cü maddəsi tikinti layihəsinin bölmələrini sadalayır və onların arasında tikinti işlərinin təşkili bölməsi ayrıca göstərilir. Yəni TTL tikinti layihəsinin bir hissəsidir və layihəçi tərəfindən hazırlanır.

Onun vəzifəsi binanın tikilə bilən olduğunu sübut etməkdir: meydança kifayət edirmi, texnika ora girə bilirmi, qonşu bina və küçə üçün təhlükə yaranırmı, tikinti hansı mərhələlərlə aparılacaq.

TTL və iş layihəsi: kim nəyi hazırlayır?

Burada iki sənəd tez-tez qarışdırılır.

Tikintinin təşkili layihəsi layihəçinin sənədidir. O, obyektin bütövlükdə necə tikiləcəyinin prinsipial həllini verir.

Tikinti işlərinin yerinə yetirilməsi layihəsi isə podratçının sənədidir. Məcəllənin 49.2.1-ci maddəsinə görə podratçı tikintinin rəhbərini təyin edir və tikinti layihəsi əsasında tikinti işlərinin yerinə yetirilməsi layihəsini hazırlayır. Bu sənəd konkret texnika, konkret briqada və konkret həftələrlə işləyir.

Sadə desək: TTL «hansı şərtlər daxilində» sualına, iş layihəsi isə «bu həftə kim nə edir» sualına cavab verir. İkincisi birincidən çıxır. Podratçının koordinasiya rolu barədə baş podratçı yazısında danışmışıq.

TTL-də nələr həll olunur?

Tipik TTL bu məsələləri əhatə edir:

1. Tikinti baş planı — meydançanın sərhədləri, müvəqqəti yollar, giriş-çıxış, anbar sahələri, müvəqqəti tikililər.
2. Yükqaldırıcı mexanizmlər — kranın yeri və təhlükə zonası.
3. İşlərin ardıcıllığı — mərhələlər və onların bir-birindən asılılığı.
4. Müvəqqəti mühəndis təminatı — tikinti dövründə elektrik, su və kanalizasiya.
5. Material logistikası — çatdırılma, boşaltma və saxlanma yeri.
6. Təhlükəsizlik və ətraf mühit — hasar, işıqlandırma, toz, səs və çirklənmənin qarşısının alınması.
7. Tikinti müddətinin əsaslandırılması — mərhələlərin ümumi cədvəli.

Bu bəndlərin konkret göstəricilərini — təhlükə zonalarının ölçüsü, yolların eni və s. — normativ sənədlər tənzimləyir; onları layihəçi obyektə görə müəyyən edir.

Material logistikasının praktik tərəfi tikinti materialının daşınması yazısında ayrıca açılıb.

Tikinti meydançasına dair qanun tələbləri

Məcəllənin 85-ci maddəsi tikinti meydançası üçün bir neçə birbaşa tələb qoyur, və TTL məhz onların necə yerinə yetiriləcəyini göstərir:

• meydançanın sərhədləri tikinti layihəsi əsasında müəyyənləşdirilir;
• işlərə başlamazdan əvvəl meydança hasara alınmalı və xəbərdarlıq nişanları qoyulmalıdır;
• hasar materialın meydançadan kənara düşməsinin qarşısını almalı və işıqlandırılmalıdır;
• icazədə nəzərdə tutulubsa, ərazidəki ağaclar və yaşıllıqlar qorunmalıdır;
• bitişik ərazilərin və küçələrin çirklənməsinin qarşısı alınmalıdır;
• ərazidəki yeraltı mühəndis xətləri və konstruksiyalar qorunmalıdır.

Bundan əlavə, 86-cı maddə tikinti ərazisinin görünən yerində məlumat lövhəsi tələb edir: orada obyektin təyinatı, sifarişçisi, layihəçisi və podratçısı, tikintinin başlama və bitmə müddətləri, mərtəbə sayı, qabariti və görünüşü göstərilir. Bu tələb məlumatlandırma icraatı ilə tikilən obyektlərə də şamil olunur — yalnız icazə verən orqan əvəzinə məlumatlandırılan orqanın adı yazılır.

Sıx şəhər mühitində TTL-in rolu

Bakının mərkəzində və ya sıx məhəllədə tikinti ilə açıq sahədə tikinti arasındakı fərq əsasən TTL-də görünür. Sıx mühitdə:

• meydança kiçikdir və material «vaxtında» gəlməlidir, çünki saxlamağa yer yoxdur;
• kranın təhlükə zonası qonşu binalara və küçəyə düşə bilər;
• qazıntı qonşu binanın bünövrəsinə təsir edə bilər;
• nəqliyyatın giriş-çıxışı küçənin hərəkətinə təsir edir.

Bu məsələlər tikintidən əvvəl həll olunmadıqda, onları iş başlayandan sonra — adətən dayanma və əlavə xərc hesabına — həll etmək lazım gəlir. Çoxmərtəbəli obyektlərin xüsusiyyətləri çoxmərtəbəli bina tikintisi yazısında izah olunub.

Fərdi ev üçün TTL lazımdırmı?

Fərdi evdə ayrıca həcmli TTL adətən hazırlanmır, amma onun məntiqi yenə də işləyir: materialın boşaldılacağı yer, maşının giriş yolu, qonşu hasarın qorunması, müvəqqəti elektrik və su. Bu suallar ölçü və ilkin baxış zamanı qiymətləndirilir. Evin tikinti ardıcıllığı ev tikintisinin mərhələləri yazısındadır.

TTL sifarişçiyə nə verir?

TTL çox vaxt «icazə üçün lazım olan sənəd» kimi qəbul edilir. Halbuki onun sifarişçi üçün birbaşa praktik faydası var:

• podratçı təkliflərini müqayisə etmək — hamı eyni meydança şəraitindən və eyni ardıcıllıqdan çıxış edir;
• büdcəni planlaşdırmaq — müvəqqəti yollar, hasar, müvəqqəti elektrik və su kimi xərclər əvvəlcədən görünür;
• qonşularla münasibət — hasar, səs və toz tədbirləri əvvəlcədən düşünülür, şikayət riski azalır;
• mərhələli maliyyələşdirmə — işlərin ardıcıllığı ödəniş qrafikini planlaşdırmağa imkan verir.

Sonuncu bənd böyük obyektdə xüsusilə vacibdir: maliyyələşdirmə mərhələlərlə gəlirsə, TTL hansı mərhələnin nə vaxt başlaya biləcəyini göstərir.

Bir sözlə, TTL sifarişçiyə tikintinin yalnız texniki deyil, həm də maliyyə və vaxt planını görmək imkanı verir.

Nəhayət, TTL-in keyfiyyəti podratçı ilə danışıqlarda da görünür: aydın meydança şəraiti mübahisəli «əlavə işlər» siyahısını qısaldır.

Tez-tez verilən suallar

TTL-i kim hazırlayır — layihəçi, yoxsa podratçı?

TTL tikinti layihəsinin bölməsidir və layihəçi tərəfindən hazırlanır. Podratçı isə onun əsasında tikinti işlərinin yerinə yetirilməsi layihəsini hazırlayır.

TTL tikinti müddətini müəyyən edirmi?

TTL mərhələlərin ardıcıllığını və ümumi müddətin əsaslandırılmasını verir. Konkret iş cədvəlini podratçı öz iş layihəsində dəqiqləşdirir.

Məlumat lövhəsi fərdi evdə də lazımdırmı?

Məcəlləyə görə məlumat lövhəsi tələbi məlumatlandırma icraatı ilə tikilən obyektlərə də şamil olunur, müəyyən istisnalarla.

Layihəni kim hazırlayır?

Layihələndirmə lisenziyası olan təşkilat. Tərəfdaşımızın lisenziya əlavəsində tikintinin təşkilinin layihələndirilməsi 7.2 bəndi ilə göstərilib.

TTL tikintiyə icazə üçün lazımdırmı?

Tikinti işlərinin təşkili bölməsi Məcəllədə tikinti layihəsinin bölmələri arasında göstərilib. Konkret obyekt üçün hansı bölmələrin təqdim edilməli olduğu obyektin növündən və icraatdan asılıdır; məlumatlandırma icraatı ilə tikilən fərdi evdə tələb olunan bölmələr daha azdır. Dəqiq tərkibi layihəçi müəyyən edir.

Nəticə

TTL binanın özünü deyil, onun tikintisini layihələndirir: meydança, texnika, ardıcıllıq və təhlükəsizlik. Sıx şəhər mühitində və böyük obyektdə o, tikintinin vaxtında və qonşulara zərərsiz aparılmasının əsas şərtidir.

Layihələndirmə tərəfdaşımız «SOSİAL-İNKİŞAF LAYİHƏ» MMC-nin lisenziyası (İN/L-1437/2016) ilə aparılır. Xidmətin tərkibi layihələndirmə səhifəsindədir.