Su və kanalizasiya layihəsi: mənbədən sanitar qovşağa qədər

Su və kanalizasiya xətləri evin ən az görünən, amma səhvi ən baha başa gələn hissəsidir. Boru döşəmənin altında, divarın içində və həyətin torpağında qalır; problem isə sızma, pis qoxu və ya zəif təzyiq kimi özünü göstərir. Su və kanalizasiya layihəsi bu sistemləri tikintidən əvvəl bir bütöv kimi hesablayır.

Aşağıda layihənin nədən başladığını, fərdi evdə hansı qərarların verildiyini və bu bölmənin digər bölmələrlə harada kəsişdiyini izah edirik.

Su və kanalizasiya layihəsi nəyi əhatə edir?

Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsində su və kanalizasiya təminatı mühəndis-kommunikasiya təminatı sisteminin bir hissəsi kimi göstərilir və layihədə mühəndis-kommunikasiya təminatı bölməsinə daxildir.

Fərdi ev üçün bu bölmə adətən dörd hissədən ibarət olur:

• xarici su təchizatı — şəbəkədən və ya digər mənbədən evə qədər;
• daxili su təchizatı — soyuq və isti su xətləri, cihazlara qədər;
• daxili kanalizasiya — sanitar cihazlardan binadan çıxışa qədər;
• xarici kanalizasiya — binadan şəbəkəyə və ya lokal qurğuya qədər.

Böyük obyektlərdə buna yağış suyunun kənarlaşdırılması, yanğınsöndürmə su təchizatı və nasos stansiyaları əlavə olunur.

Başlanğıc: su haradan gələcək?

Layihənin ilk sualı mənbədir. Mərkəzi şəbəkə varsa, qoşulma nöqtəsi və tələblər texniki şərtdə göstərilir. Məcəlləyə görə texniki şərt obyektin təminat mənbəyini və qoşulma nöqtəsinə dair tələbləri müəyyən edir. Layihəçi xarici xətti məhz bu nöqtədən başlayaraq çəkir.

Suyun təzyiqi və ya fasiləsizliyi problem olan ərazilərdə layihəyə ehtiyat çəni və nasos əlavə edilir. Bu halda iki sual yaranır: çən harada yerləşəcək (zirzəmi, həyət, dam) və nasos üçün elektrik qidası hardan veriləcək. İkinci sual elektrik layihəsinə keçir — bu barədə elektrik təchizatı layihəsi yazısında danışmışıq.

Bakı qəsəbələrində ev tikənlər üçün sahəyə aid digər məqamlar qəsəbələrdə ev tikintisi yazısında toplanıb.

Kanalizasiya: şəbəkə varmı?

Mərkəzi kanalizasiya şəbəkəsi olan ərazidə layihə qoşulma nöqtəsinə qədər xətti hesablayır. Şəbəkə yoxdursa, lokal təmizləyici qurğu və ya yığım çəni nəzərdə tutulur.

Bu qurğunun evdən, quyudan və qonşu sahədən hansı məsafədə yerləşə biləcəyini sanitar və tikinti normaları tənzimləyir — dəqiq tələbi layihəçi müəyyən edir. Praktik məsləhət isə sadədir: qurğunun yerini evin yerini seçməzdən əvvəl düşünün. Kiçik sahədə o, planlaşdırmanın ən sərt məhdudiyyətinə çevrilə bilər. Xidmət maşınının yaxınlaşa biləcəyi yer də nəzərə alınmalıdır.

Evin içində: sanitar qovşaqların yeri

Daxili kanalizasiya cazibə ilə işləyir — boru maillik tələb edir. Bu fiziki fakt memarlıq planına birbaşa təsir edir:

1. Qovşaqları şaquli oxda toplamaq. İkinci mərtəbədəki vanna otağı birincinin mətbəxi və ya hamamı üzərində olanda stoyak düz keçir.
2. Uzun üfüqi xətlərdən qaçmaq. Maillik üçün lazım olan hündürlük döşəmə qalınlığından «yeyir».
3. Havalandırma stoyakı. Kanalizasiya sistemi havasız qalanda sifonlar boşalır və qoxu yaranır.
4. Təftiş lyukları. Tıxanma olanda borunun açılacağı yer əvvəlcədən qoyulmalıdır.
5. Səs izolyasiyası. Yataq otağının divarından keçən stoyak gecə eşidilir.

Maillik və boru diametrləri üzrə konkret göstəriciləri normativ sənədlər tənzimləyir — onları layihəçi hesablayır.

İsti su və istilik sistemi ilə əlaqə

İsti su ya kombidən, ya ayrıca su qızdırıcısından gəlir. Seçim həm su layihəsinə, həm də istilik layihəsinə təsir edir: kombinin yeri, isti su xəttinin uzunluğu və uzaq nöqtələrdə suyun nə qədər gec isinəcəyi bir yerdə həll olunur.

Böyük evdə isti su xəttinin uzunluğu problem yaradanda sirkulyasiya xətti nəzərdə tutulur. Bu mövzunu istilik sistemi layihəsi yazısında davam etdiririk.

Həyət və relyef

Xarici kanalizasiya da maillik tələb edir, yəni evdən çıxış nöqtəsinin hündürlüyü sahənin relyefinə bağlıdır. Sahə küçədən aşağıdadırsa, cazibə ilə axıdma mümkün olmaya bilər və nasos lazım gəlir.

Eyni sahədə yağış suyu da kənarlaşdırılmalıdır — damdan düşən su bünövrənin yanında toplanmamalıdır. Bu məsələlər şaquli planlaşdırma yazısında ayrıca açılıb.

Layihədə nələr göstərilir?

Fərdi ev üçün su və kanalizasiya layihəsində adətən bu sənədlər olur:

• sahənin planında xarici su və kanalizasiya xətləri, qoşulma nöqtələri və lokal qurğunun yeri;
• mərtəbə planlarında cihazların yeri və boruların marşrutu;
• stoyakların sxemi və kanalizasiyanın aksonometrik sxemi;
• çən, nasos və su qızdırıcısının yeri və qoşulma sxemi;
• materialların və avadanlığın siyahısı.

Aksonometrik sxem bu dəstin ən faydalı hissəsidir: o, boruların üçölçülü marşrutunu göstərir və ustaya hər birləşmənin harada olacağını izah edir. Sonradan təmir və ya tıxanma olanda da borunun harada keçdiyini məhz bu sxemdən öyrənirsiniz.

Layihə hazır olandan sonra podratçı onun əsasında materialın həcmini hesablayır. Layihəsiz qiymət təklifində isə boru uzunluğu və fitinqlərin sayı təxmini olur.

Tez-tez verilən suallar

Su və kanalizasiya layihəsi hansı bölməyə aiddir?

Mühəndis-kommunikasiya təminatı bölməsinə. Məcəllə su və kanalizasiyanı mühəndis təminatı sisteminin hissəsi kimi göstərir.

Kanalizasiya şəbəkəsi yoxdursa nə etməli?

Lokal təmizləyici qurğu və ya yığım çəni layihələndirilir. Onun yerləşməsinə dair məsafə tələblərini normativ sənədlər müəyyən edir; bunu layihəçi sahənin planında göstərir.

Təmirdə sanitar qovşağın yerini dəyişmək olarmı?

Mümkündür, amma kanalizasiyanın mailliyi və stoyakın yeri buna həddi qoyur. Qovşaq stoyakdan nə qədər uzaqlaşsa, döşəmə bir o qədər qalxmalı olur. Ətraflı sanitar qovşaq təmiri yazısındadır.

Layihəni kim hazırlayır?

Layihələndirmə lisenziyası olan təşkilat. Tərəfdaşımızın lisenziya əlavəsində su təchizatı və kanalizasiya sistemləri 6.5 bəndi ilə göstərilib.

Su və kanalizasiya layihəsi nə vaxt hazırlanmalıdır?

Memarlıq planı ilə paralel, bünövrə tökülməzdən əvvəl. Kanalizasiya çıxışları və su girişi bünövrədən və döşəmədən keçir; bu keçidlər beton mərhələsində qoyulmasa, sonradan betonu deşmək lazım gəlir. Sanitar qovşaqların yeri də plan hələ dəyişə bilən vaxtda müəyyən edilməlidir, çünki stoyakların marşrutu ondan asılıdır.

Nəticə

Su və kanalizasiya layihəsi üç sualla başlayır: su haradan gəlir, tullantı su hara gedir və evin içində sanitar qovşaqlar necə düzülür. İlk iki sualın cavabı sahədən, üçüncüsünün cavabı isə memarlıq planından asılıdır — ona görə bu bölmə plan hələ dəyişə bilən mərhələdə işlənməlidir.

Layihələndirmə tərəfdaşımız «SOSİAL-İNKİŞAF LAYİHƏ» MMC-nin lisenziyası (İN/L-1437/2016) ilə aparılır. Ətraflı məlumat layihələndirmə səhifəsindədir.