Villa həyəti və landşaft dizaynı: zonalar, bitkilər, hovuz

Villa həyəti — binanın ətrafındakı açıq ərazinin giriş, parkinq, istirahət, hovuz, açıq mətbəx, bağ və təsərrüfat zonalarına bölünərək vahid layihə kimi planlaşdırılmasıdır. Landşaft dizaynı isə bu zonaları relyef, bitkilər, örtüklər, su və işıqla birləşdirən layihə hissəsidir. Yaxşı planlaşdırılmış villa həyəti evin davamı kimi işləyir — ilin çox hissəsində ən çox istifadə olunan «otaq» məhz odur.

Bu yazıda villa həyətinin zonalara necə bölündüyünü, landşaftın niyə evlə eyni vaxtda planlaşdırılmalı olduğunu, Abşeron iqlimində hansı bitkilərin və həllərin özünü doğrultduğunu və həyət layihəsində nələrin unudulmamalı olduğunu izah edirik.

Villa həyəti niyə evlə eyni vaxtda planlaşdırılır?

Həyəti tikinti bitəndən sonra düşünmək ən çox yayılmış səhvdir. Bu halda:

• hovuz üçün kommunikasiya xətləri çəkilməmiş olur və hazır sahəni qazmaq lazım gəlir;
• yağış suyu axıdılması düşünülmədiyindən su binaya tərəf yığılır;
• suvarma və işıqlandırma kabelləri üçün döşənmiş örtükləri sökmək lazım gəlir;
• ağaclar üçün yer qalmır, çünki parkinq və cığırlar artıq yerləşdirilib.

Ona görə landşaft baş planın bir hissəsidir. Torpağın səviyyələri, maillik, yağış suyunun istiqaməti və drenaj şaquli planlaşdırma layihəsində həll olunur — həyətin bütün digər qərarları bu əsas üzərində qurulur.

Həyətin zonalara bölünməsi

Villa həyəti adətən bu zonalardan ibarət olur:

• giriş və parkinq — darvaza, avtomobil yeri, qonaqlar üçün yer; mümkünsə istirahət zonasından ayrılır;
• ön həyət — küçə ilə ev arasında «tampon»: yaşıllıq, cığır, giriş işıqlandırması;
• istirahət zonası — terras, oturma yerləri, kölgəlik; adətən qonaq otağından birbaşa çıxışla;
• hovuz zonası — hovuz, onun ətrafındakı döşəmə, şezlonqlar, duş;
• açıq mətbəx və mangal — kölgəlik altında, istirahət zonasına yaxın, amma tüstü evin pəncərələrinə getməyəcək yerdə;
• bağ — meyvə ağacları, gül və ya tərəvəz sahəsi;
• təsərrüfat zonası — anbar, zibil qabları, hovuz texnikası, suvarma çəni; gözdən uzaq, lakin xidmət üçün əlçatan.

Villa layihələri səhifəmizdəki konseptlərdə həyət proqramı ayrıca göstərilib: bəzilərində hovuz, mangal evi və avtomobil yerləri, bəzilərində isə böyük, landşaftın aparıcı olduğu bağ nəzərdə tutulub. Dar sahədə isə əsas istirahət zonası dam terrasına qaldırılıb. Bina ilə həyətin balansı barədə villa layihəsi seçimi yazısında ətraflı danışırıq.

Abşeron iqlimi: külək, günəş və torpaq

Abşeronda landşaft üç əsas şərtlə hesablaşmalıdır.

Külək. Güclü şimal küləyi açıq sahədə oturma yerlərini narahat edir və gənc bitkiləri qurudur. Həll — istirahət zonasını binanın küləkdən qorunan tərəfində yerləşdirmək, hasarın və ya sıx yaşıl çəpərin köməyi ilə küləyi zəiflətmək.

Günəş. Yayda kölgəsiz terras və hovuz ətrafı istifadə olunmur. Perqola, naves, kölgəlik pərdəsi və ağac kölgəsi həyətin rahat işləməsi üçün vacibdir. Hovuz ətrafında açıq rəngli və az qızan döşəmə materialı seçilir.

Torpaq və su. Abşeron torpaqları çox vaxt qumlu, bəzi yerlərdə şorlaşmış olur. Bağ sahəsi üçün münbit torpaq qatı gətirilir, suvarma isə damcı sistemi ilə qurulur — bu, su sərfini azaldır və bitkini kökdən qidalandırır. Su ehtiyatı çəni yay aylarında suvarmanı fasiləsiz edir.

Bitki seçimi: quraqlığa davamlılıq

Abşeron şəraiti üçün quraqlığa, küləyə və günəşə davamlı bitkilər seçilir:

• ağaclar — zeytun, nar, əncir, badam, sərv, Eldar şamı;
• kollar — oleandr, rozmarin, lavanda, tamariks (duzlu torpağa davamlıdır);
• dekorativ otlar — az su tələb edən, küləkdə hərəkət edən növlər;
• çəmən — yalnız həqiqətən istifadə olunan sahədə; böyük çəmən Abşeron yayında çox su tələb edir.

Zeytun ağacı xüsusilə Abşeron Modern üslubunda isti əhəngdaşı fasadla yaxşı uzlaşır. Ağ minimalist evdə isə sərt həndəsi çəpərlər və tək-tək ağaclar daha uyğundur.

Hovuz zonası və açıq mətbəx

Hovuz villa həyətinin mərkəzinə çevrilir, ona görə onun yeri xüsusilə diqqətlə seçilir:

• günəşi günün böyük hissəsində alan, amma küləkdən qorunan yer;
• qonaq otağından və terrasdan görünən mövqe — həm estetik, həm də uşaqlara nəzarət üçün;
• ağacların altında deyil — yarpaqlar filtr sistemini yükləyir;
• texniki otağa və kanalizasiyaya yaxınlıq.

Hovuzun növləri, konstruksiyası və texnikası hovuz tikintisi yazısında ayrıca izah olunub.

Açıq mətbəx və ya mangal evi su, kanalizasiya və elektrik tələb edir; onların xətləri də baş planda əvvəlcədən göstərilməlidir. Küləyin istiqaməti burada da vacibdir: tüstü istirahət zonasına və qonşulara getməməlidir.

Örtüklər, işıqlandırma və məxfilik

Örtüklər. Cığırlar, terras və hovuz ətrafı üçün təbii daş, travertin, beton plitələr və ya termo-ağac döşəmə işlədilir. Hovuz ətrafında sürüşməyə qarşı səth vacibdir.

İşıqlandırma. Giriş və cığırlarda təhlükəsizlik üçün, ağaclarda və fasadda isə atmosfer üçün işıq qurulur. Kabellər örtük döşənməzdən əvvəl çəkilməlidir.

Məxfilik. Qonşulardan və küçədən görünməni azaltmaq üçün hasar, yaşıl çəpər, perqola və ağaclar birlikdə işləyir. Hasarın hündürlüyü və materialı yerli tələblərə uyğun olmalıdır.

Baxım. Landşaft «təhvil verilib bitən» iş deyil. İlk mövsümlərdə gənc bitkilər müntəzəm suvarma, budama və küləkdən qorunma tələb edir, damcı sistemində isə filtrlər və borular dövri olaraq yoxlanılır. Baxımı az olan həyət istəyirsinizsə, daha çox daş örtük, az çəmən və yavaş böyüyən bitkilər seçilir — bu qərar layihə mərhələsində verilməlidir.

Tez-tez verilən suallar

Landşaft layihəsi nə vaxt hazırlanmalıdır?

Ən yaxşısı — ev layihəsi ilə eyni vaxtda, ən azından tikintiyə başlamazdan əvvəl. Bu halda drenaj, suvarma, işıqlandırma və hovuz kommunikasiyaları vaxtında nəzərə alınır.

Kiçik həyətdə hovuz mümkündürmü?

Bəli, kompakt ölçülü hovuzla. Lakin onun təhlükəsizliyi, texnikası və ətrafındakı döşəmə üçün yer qalmalıdır. Çox dar sahədə dam terrası alternativ istirahət zonası ola bilər.

Çəmən Abşeronda nə qədər su tələb edir?

Yay aylarında xeyli. Ona görə çəmən yalnız həqiqətən istifadə olunan sahəyə salınır, qalan hissədə isə quraqlığa davamlı bitkilər və daş örtüklər istifadə olunur.

Nəticə

Villa həyəti evlə birlikdə planlaşdırılan, zonalara bölünmüş və Abşeron iqliminə uyğunlaşdırılmış açıq məkandır. Külək, günəş və su qərarları əvvəlcədən verildikdə həyət ilin çox hissəsində evin ən çox istifadə olunan hissəsinə çevrilir. Premium villanın digər tərkib hissələri barədə premium villa yazısında danışırıq.