Hovuz tikintisi: həyət evində hovuz necə tikilir

Hovuz tikintisi — həyətdə yerin qazılmasından, çanağın betonlanmasından və hidroizolyasiyasından başlayıb filtrasiya avadanlığının qoşulmasına və suyun ilk doldurulmasına qədər davam edən mühəndis işidir. Həyət evində hovuz sadəcə «su ilə dolu çuxur» deyil: onun öz konstruksiyası, su dövranı, elektrik təchizatı və baxım rejimi var.

Bu yazıda hovuz tikintisinin mərhələlərini, yer və ölçü seçimini, Bakı və Abşeron şəraitinin hansı riskləri yaratdığını və sifarişçinin hər mərhələdə nəyi yoxlamalı olduğunu izah edirik.

Həyət evində hovuz: tikintidən əvvəl verilən qərarlar

Hovuzun uğuru qazıntıdan əvvəl, kağız üzərində müəyyən olunur. İlk növbədə bu suallara cavab lazımdır:

• Hovuz nə üçündür? Üzmək, uşaqların oynaması, istirahət və ya həyətin memarlıq aksenti — hər biri fərqli ölçü və dərinlik tələb edir.
• Harada yerləşəcək? Günəşin düşməsi, hakim külək, ağaclar və evə olan məsafə nəzərə alınır. Abşeronda şimal küləyi suya toz və qum gətirir, ona görə hovuzu divar, hasar və ya yaşıl zolaqla küləkdən qorumaq faydalıdır.
• Hansı su dövranı sistemi? Skimmer və daşma hovuzunun fərqi yalnız görünüşdə deyil — çanağın konstruksiyası da dəyişir. Bu seçim skimmer və daşma hovuzunun müqayisəsində ayrıca izah olunub.
• Nə vaxt istifadə olunacaq? Yalnız yayda, yoxsa yazdan payızın sonuna qədər — isitmə sisteminin lazım olub-olmaması buna bağlıdır.

Ölçü barədə: ailə hovuzlarında ən çox düzbucaqlı forma seçilir, dərinlik adətən 1,2–1,5 metr arasında olur. Uşaqlar üçün dayaz zona və ya pilləkənli giriş ayrıca planlaşdırılır. Atlanmaq üçün dərin zona isə tamamilə başqa tələblər qoyur və ailə hovuzunda nadir hallarda lazım olur.

Hovuz növləri: skimmer və daşma hovuz

Azərbaycanda həyət evləri və villalar üçün tikilən hovuzlar suyun təmizlənmə üsuluna görə iki növə bölünür — skimmer hovuz və daşma hovuz.

Skimmer hovuz — su səthi hovuzun kənarından bir qədər aşağıda olur. Səthdəki su divara quraşdırılmış skimmerlərə (səth suyu qəbuledicilərinə) çəkilir, filtrdən keçir və geri qayıdır. Tikintisi və avadanlığı daha sadədir, ayrıca balans çəni tələb etmir.

Daşma hovuz — su səthi kənarla bir səviyyədədir. Su kənardan daşaraq ətrafdakı daşma novuna axır, oradan balans çəninə, sonra filtrə gedir. Görünüşü daha təmiz və «premium»dur, dəniz və ya bağ mənzərəsi ilə birləşir, amma balans çəni, daha dəqiq səviyyə işi və daha çox avadanlıq tələb edir.

Hər iki növün fərqləri, xərcə təsiri və kimə uyğun olduğu skimmer yoxsa daşma hovuz yazısında ətraflı izah olunub.

Çanağın konstruksiyasına gəldikdə, daimi həyət evi üçün ən çox monolit dəmir-beton çanaq tikilir: istənilən forma və ölçüyə imkan verir və hər iki sistemlə işləyir. Hazır kompozit çanaqların ölçüsü kataloqla məhduddur, karkaslı yığma hovuzlar isə mövsümi həlldir və kapital tikinti sayılmır.

Bakı və Abşeron şəraitində risklər

Hovuz tikintisinə yerli iqlim və qrunt birbaşa təsir edir:

• Qrunt suyu. Dəniz sahilinə yaxın ərazilərdə qrunt suyu yüksək və duzlu ola bilər. Boş hovuzu qrunt suyu aşağıdan itələyə bilər, duzlu su isə betona və armaturə təsir edir. Ona görə qazıntıdan əvvəl qrunt tədqiqatı aparmaq məsləhətdir.
• Zəif və çökən qruntlar. Abşeronun bəzi yerlərində qrunt qumludur və ya tökmə torpaqdır; çanağın altında sıxlaşdırılmış əsas və ya möhkəmləndirmə lazım ola bilər.
• Sərt su. Şəbəkə və quyu suyunda əhəng çox olur — bu, plitə tikişlərində və avadanlıqda ərp yaradır. Su hazırlığı əvvəlcədən düşünülməlidir.
• İsti yay və güclü günəş. Su tez buxarlanır, kimyəvi balans tez pozulur; örtük və kölgəli istirahət yeri faydalıdır.
• Külək. Suya toz, qum və yarpaq gətirir — filtrasiyanın yükü artır.

Hovuz tikintisinin mərhələləri

1. Layihə — hovuzun yeri, ölçüsü, çanağın konstruksiyası, su dövranı sxemi, texniki otaq və borular çertyoja salınır.
2. Qazıntı — çuxur çanaq və onun ətrafındakı borular üçün ehtiyatla qazılır, dib düzləndirilir və sıxlaşdırılır.
3. Əsas və drenaj — lazım olduqda çanağın altına drenaj və qrunt suyunu kənarlaşdıran sistem qoyulur.
4. Armatur və betonlama — dib və divarlar armaturlanır; skimmerlər, suyu geri qaytaran forsunkalar, dib drenajı və işıq yuvaları beton tökülməzdən əvvəl yerində bərkidilir.
5. Boruların çəkilməsi və sınağı — bütün borular təzyiq altında yoxlanılır, yalnız bundan sonra torpaqla örtülür.
6. Hidroizolyasiya — çanaq içəridən izolyasiya edilir; ətraflı məlumat hovuz hidroizolyasiyası yazısındadır.
7. Üzlük — mozaika, keramik plitə və ya PVC membran.
8. Avadanlığın quraşdırılması — nasos, filtr, dezinfeksiya, isitmə və avtomatika; seçim qaydasını hovuz avadanlıqları yazısında izah etmişik.
9. Ətraf zona — hovuz ətrafında sürüşməyən döşəmə və suyu hovuzdan kənara aparan meyil.
10. Doldurma və işə salma — su yavaş-yavaş doldurulur, sistem sınaqdan keçirilir, suyun kimyəvi balansı qurulur.

Beton işi bitdikdən sonra çanağın su ilə sınağı vacibdir: hidroizolyasiyadan əvvəl çanaq doldurulur və bir neçə gün səviyyəyə baxılır. Bu sınaq sonradan üzlüyü sökməkdən qat-qat ucuz başa gəlir.

Ən çox edilən səhvlər

• Texniki otağı unutmaq. Nasos və filtr üçün yer, ventilyasiya və drenaj sonradan əlavə olunanda həyətin görünüşünü pozur.
• Hovuzu ağacların altında yerləşdirmək. Yarpaq və köklər filtrasiyanı və çanağı daim narahat edir.
• Elektriki «sonra» düşünmək. Hovuz avadanlığı ayrıca xətt, torpaqlama və qoruyucu avtomat tələb edir.
• Ətraf zonanın meyilini nəzərə almamaq. Yağış suyu və həyətin çirki hovuza axmamalıdır — bu, həyətin səviyyələri ilə birlikdə həll olunur.
• Su sınağını atlamaq. Vaxta qənaət üçün sınaqsız üzlüyə keçmək, sızmanı ən baha yerdə — üzlüyün altında axtarmaq deməkdir.

Hovuzu ev tikintisi ilə əlaqələndirmək

Hovuzu ev tikintisi ilə eyni vaxtda planlaşdırmaq ən rahat yoldur: qazıntı texnikası artıq sahədədir, elektrik və su xətləri ümumi layihəyə daxil edilir, həyətin səviyyələri bir dəfə müəyyən olunur. Villa layihələrində hovuz çox vaxt həyət proqramının bir hissəsi kimi əvvəlcədən planlaşdırılır. Mövcud həyətdə hovuz tikiləndə isə texnikanın girişi, hasar və mövcud kommunikasiyalar ayrıca yoxlanılır.

Tez-tez verilən suallar

Hovuz tikintisi nə qədər vaxt aparır?

Monolit beton hovuz üçün müddət ölçüdən, qruntdan və üzlük növündən asılıdır. Betonun bərkiməsinə və çanağın su sınağına ayrılan vaxt qısaldılmamalıdır. Dəqiq qrafik layihədən sonra tərtib olunur.

Hovuz tikintisi üçün ən yaxşı mövsüm hansıdır?

Beton və hidroizolyasiya işləri üçün mülayim mövsüm — yaz və payız — daha rahatdır. Yayın istisində betona xüsusi qulluq lazımdır. Hovuzu yaya hazır görmək istəyirsinizsə, layihəni qışda bitirmək məntiqlidir.

Mövcud həyətdə hovuz tikmək olarmı?

Bəli, amma əvvəlcə texnikanın girişi, yeraltı kommunikasiyalar, evin bünövrəsinə olan məsafə və qrunt yoxlanılır. Bəzən dar həyətdə qazıntı qismən əl ilə aparılır.

Hovuzun qiyməti nədən asılıdır?

Ölçüdən, çanaq növündən, üzlükdən, avadanlıqdan və qrunt şəraitindən. Bu amillər hovuz tikintisi qiyməti yazısında ətraflı izah olunub.

Nəticə

Hovuz tikintisi qazıntıdan çox layihə ilə başlayır: yer, ölçü, su dövranı sistemi, qrunt suyu və texniki otaq əvvəlcədən həll olunanda həm tikinti, həm də sonrakı baxım sadələşir. Ən vacib işlər — armatur, borular və hidroizolyasiya — sonda görünmür, ona görə onları mərhələ-mərhələ qəbul etmək lazımdır.

Həyətində hovuz olan ev planlaşdırırsınızsa, villa layihələri səhifəsində həyət proqramı ilə birlikdə düşünülmüş variantlara baxa bilərsiniz.