Ventilyasiya olunan fasad: nədir və necə işləyir

Ventilyasiya olunan fasad — üzlük materialının divara birbaşa yapışdırılmadığı, ayrıca metal alt sistem üzərində asıldığı fasad sistemidir. Divarla üzlük arasında hava boşluğu qalır və bu boşluqda hava aşağıdan yuxarıya doğru hərəkət edir. Sistemin adı da buradan gəlir.

Bu yazıda ventilyasiya olunan fasadın necə işlədiyini, hansı qatlardan ibarət olduğunu, harada özünü doğrultduğunu və sifarişçinin quraşdırmadan əvvəl nələri yoxlamalı olduğunu izah edirik.

Ventilyasiya olunan fasad necə işləyir?

Adi suvaq fasadında bütün qatlar bir-birinə yapışır: divar, istilik izolyasiyası, armaturlu qat və bəzək suvağı vahid «pasta» kimi işləyir. Divardan çıxan nəm bu qatların içindən keçməli olur, xarici səth isə birbaşa günəşə, yağışa və küləyə məruz qalır.

Ventilyasiya olunan fasadda funksiyalar bölünür:

• üzlük — yağışı, günəşi və mexaniki təsiri qəbul edən xarici «ekran»;
• hava boşluğu — divardan və izolyasiyadan çıxan nəmi yuxarıya aparan kanal;
• istilik izolyasiyası — divara bərkidilən və üzlüklə təmasda olmayan qat;
• alt sistem — kronşteyn və profillərdən ibarət metal karkas, bütün yükü divara ötürür.

Havanın hərəkəti təbii dartı hesabına baş verir: boşluqdakı hava qızır və yuxarı qalxır, aşağıdan yeni hava daxil olur. Bu axın izolyasiyanı quru saxlayır, yay aylarında isə üzlüyün qızdığı istiliyin bir hissəsini divara çatmadan aparır.

Sistemin qatları: divardan üzlüyə qədər

Daşıyıcı divar

Sistem mövcud divara bərkidilir, ona görə divarın vəziyyəti ilk yoxlanılan şeydir. Kronşteynlərin ankerləri divar materialına uyğun seçilir: monolit beton, kərpic, blok və ya mişar daşı fərqli ankerlər tələb edir. Ankerin tutma qabiliyyəti obyektdə sınaqla yoxlanılır — bu, praktikada ən çox nəzərdən qaçırılan mərhələdir.

İstilik izolyasiyası və membran

İzolyasiya plitələri divara dübellərlə bərkidilir. Bəzi layihələrdə izolyasiyanın üzərinə küləkdən və nəmdən qoruyan membran çəkilir. İzolyasiyanın növünü və qalınlığını, eləcə də yanğın təhlükəsizliyi tələblərini layihə və normativ sənədlər müəyyən edir — bunları «göz ilə» seçmək olmaz.

Alt sistem

Alt sistem kronşteynlərdən, şaquli və ya üfüqi profillərdən və üzlüyü tutan bərkidicilərdən ibarətdir. Kronşteynlər divarın əyriliyini kompensasiya edir, yəni əyri divar üzərində də düz fasad müstəvisi alınır. Materialın korroziyaya davamlılığı xüsusilə dəniz sahilində vacibdir: Abşeronun duzlu küləyi qorunmayan metala tez təsir edir.

Üzlük

Üzlük kimi keramik qranit, təbii daş, kompozit panellər, fibrosement plitələr və başqa materiallar işlədilir. Hər materialın öz bərkidici növü və öz baxım xüsusiyyəti var. Materialların müqayisəsi fasad üzlük materialları haqqında yazıda verilib, ən geniş yayılmış variant isə keramik fasad yazısında ayrıca izah olunub.

Üstünlükləri və çatışmazlıqları

Ventilyasiya olunan fasadın əsas üstünlükləri:

• nəm idarəsi — izolyasiya quru qalır və istilik xüsusiyyətini itirmir;
• əyri divarda düz fasad — alt sistem divarın qüsurlarını gizlədir;
• mövsümdən az asılılıq — quraşdırma «quru» prosesdir, suvaq kimi havanın temperaturuna həssas deyil;
• təmir oluna bilən səth — zədələnmiş plitə bütün fasadı sökmədən dəyişdirilir;
• uzun xidmət müddəti — düzgün seçilmiş material və alt sistem ilə.

Çatışmazlıqları da var və onları əvvəlcədən bilmək lazımdır:

• sistem suvaq fasadından daha mürəkkəbdir və layihə tələb edir;
• alt sistem divara əlavə yük verir, ona görə köhnə binada divarın vəziyyəti qiymətləndirilməlidir;
• keyfiyyətsiz ankerlər və ya korroziyaya uğrayan profil zamanla təhlükə yaradır — üzlük hündürlükdən düşə bilər;
• pəncərə ətrafı, parapet və künc düyünləri diqqətli işlənməlidir, əks halda yağış suyu boşluğa dolur.

Harada özünü doğruldur?

Ventilyasiya olunan fasad ən çox çoxmərtəbəli yaşayış binalarında, ofis və ticarət mərkəzlərində, ictimai binalarda işlədilir. Belə obyektlərdə fasadın uzunömürlülüyü və baxım asanlığı ilkin xərcdən daha vacibdir. Çoxmərtəbəli bina tikintisində fasad sistemi adətən konstruktiv karkas bitdikdən sonra ayrıca mərhələ kimi planlaşdırılır.

Fərdi evdə də bu sistem mümkündür — xüsusən sahibi təbii daş və ya keramik üzlük istəyirsə və divarın izolyasiyası ilə birlikdə həll etmək istəyirsə. Kiçik evdə isə bəzən sadə suvaq fasadı daha məntiqli seçim olur. Qərar büdcədən, memarlıq həllindən və binanın vəziyyətindən asılıdır.

Quraşdırma mərhələləri

1. Baxış və ölçü — divarın materialı, vəziyyəti, əyriliyi və pəncərə açırımları qeydə alınır.
2. Layihə — alt sistemin sxemi, ankerlərin addımı, üzlüyün yerləşdirilməsi və düyünlər hesablanır.
3. Anker sınağı — seçilmiş ankerin real divarda tutma qabiliyyəti yoxlanılır.
4. Kronşteynlərin və izolyasiyanın quraşdırılması.
5. Profillərin montajı və müstəvinin nizamlanması.
6. Üzlüyün quraşdırılması, pəncərə ətrafı və parapet düyünlərinin tamamlanması.

Fasad işləri CRM Construction MMC-nin öz tikinti lisenziyasının (EL-792/2022) əlavəsinə daxildir; sistemlərin seçimi və təchizatında tərəfdaşımız «Arctech» MMC ilə işləyirik. Ümumi fasad işlərinin ardıcıllığı fasad işlərinin mərhələləri yazısında təsvir olunub.

Qəbul zamanı nəyə baxmalı?

Ventilyasiya olunan fasadın ən vacib hissələri üzlük quraşdırıldıqdan sonra görünmür. Ona görə yoxlama mərhələ-mərhələ aparılmalıdır, sonda deyil:

• alt sistem mərhələsində — kronşteynlərin sayı və yerləşməsi layihəyə uyğundurmu, ankerlər tam oturubmu, profillər eyni müstəvidədirmi;
• izolyasiya mərhələsində — plitələr arasında boşluq qalmayıbmı, dübellər kifayət qədərdirmi;
• üzlük mərhələsində — tikişlər bərabərdirmi, plitələr yırğalanmırmı, pəncərə ətrafı və parapet düyünləri çertyoja uyğun işlənibmi;
• sənədlər — gizli işlərin aktları, anker sınağının nəticəsi və istifadə olunan materialların sənədləri təhvil verilirmi.

Gizli işlərin aktı bu sistemdə formallıq deyil: üzlük bağlandıqdan sonra alt sistemi yoxlamağın başqa yolu qalmır.

Tez-tez verilən suallar

Ventilyasiya olunan fasad köhnə binaya quraşdırıla bilərmi?

Bəli, amma əvvəlcə divarın vəziyyəti və ankerin tutma qabiliyyəti yoxlanılmalıdır. Zəif və ya dağılmış divarda əvvəlcə bərpa işləri görülür.

Hava boşluğu nə qədər olmalıdır?

Bu parametri layihə və normativ sənədlər müəyyən edir. O, üzlüyün növündən, binanın hündürlüyündən və alt sistemin konstruksiyasından asılıdır.

Ventilyasiya olunan fasad baxım tələb edirmi?

Bəli, amma az. Dövri olaraq bərkidicilərin vəziyyəti, düyünlərin kipliyi və zədələnmiş plitələr yoxlanılır. Səthin təmizlənməsi üzlük materialından asılıdır.

Qiyməti nədən asılıdır?

Sistemin növündən, fasadın sahəsindən, binanın hündürlüyündən, üzlük materialından və divarın vəziyyətindən. Baxışdan sonra ilkin hesablama veririk, ölçü ödənişsizdir.

Nəticə

Ventilyasiya olunan fasad üzlüyü, izolyasiyanı və nəm idarəsini ayrı qatlara bölür və bununla uzunömürlü, təmir oluna bilən fasad yaradır. Onun etibarlılığı görünən üzlükdən çox görünməyən hissələrdən — ankerlərdən, alt sistemdən və düyünlərdən asılıdır.

Xidmətin tərkibi və sistem növləri fasad sistemləri səhifəsindədir.