Qaz xəttinin kiplik sınağı: niyə və necə aparılır

Qaz xəttinin kiplik sınağı qazlaşdırmanın ən qısa, amma ən məsuliyyətli mərhələsidir. Xətt çəkilib, cihazlar yerindədir, hər şey hazır görünür — lakin qaz yalnız sistemin sızma olmadan işlədiyi sübut edildikdən sonra verilir. Bu yoxlama həm quraşdırıcının işinin keyfiyyətini, həm də evin gələcək təhlükəsizliyini təsdiqləyir.

Bu yazıda kiplik sınağının nə olduğunu, niyə vacib olduğunu, nə vaxt və necə aparıldığını, həmçinin ev sahibinin bu mərhələdə nəyə diqqət etməli olduğunu izah edirik.

Kiplik sınağı nədir

Kiplik sınağı quraşdırılmış qaz xəttinin bütün uzunluğu boyunca — borularda, birləşmələrdə, kranlarda — sızma olmadığının yoxlanılmasıdır. Sınaq qaz verilməzdən əvvəl aparılır: xətt bağlanır, təzyiq altına alınır və müəyyən müddət ərzində təzyiqin dəyişib-dəyişmədiyi izlənilir.

Sınaq mühiti, təzyiq və saxlama müddəti kimi parametrləri normativ sənədlər tənzimləyir — dəqiq tələbi layihəçi müəyyən edir və sınağı lisenziyalı quraşdırıcı aparır. Ev sahibinin bu rəqəmləri bilməsi vacib deyil; vacib olan sınağın aparılması, nəticəsinin sənədləşdirilməsi və sizin bundan xəbərdar olmağınızdır.

Niyə kiplik sınağı vacibdir

Qaz xəttində sızma ən çox borunun özündə deyil, birləşmələrdə yaranır: yivli əlaqələrdə, keçid hissələrində, kranların və cihazların qoşulduğu yerlərdə. Gözlə görünməyən kiçik qüsur belə zamanla qaz yığılmasına səbəb ola bilər.

Kiplik sınağı üç riskin qarşısını alır:

1. Təhlükəsizlik riski — qaz yığılması partlayış və yanğın təhlükəsi yaradır.
2. Sağlamlıq riski — sızan qaz qapalı otaqda insan sağlamlığı üçün təhlükəlidir.
3. Maddi risk — qüsur sonradan tapılarsa, üstü örtülmüş xətti açmaq, suvağı və ya üzlüyü sökmək lazım gəlir.

Sınaq nə vaxt aparılır

Quraşdırma bitdikdən sonra

Quraşdırıcı xətti tamamladıqdan sonra onun kipliyini yoxlayır. Bu, işin öz keyfiyyət nəzarətidir və qaz paylayıcısının yoxlamasından əvvəl gəlir.

Aktivləşdirmə zamanı

«Azəriqaz»ın təlimatına görə sayğacın quraşdırılması və aktivləşdirilməsi zamanı daxili qaz kəmərlərinin kipliyi və mexanizmlərin işi yoxlanılır. Sayğacın növü layihəyə uyğun olmalıdır; hesablayıcı mexanizmin qapağı, giriş və çıxış boruları plomblanır. Nəticə sayğacın quraşdırılması və istismara qəbulu haqqında aktla rəsmiləşir və akt tərəflər tərəfindən imzalanır.

Təlimatda həmçinin göstərilir ki, abonent aktı imzalamaqdan imtina edərsə, qaz verilmir. Yəni akt formallıq deyil — qazın verilməsinin şərtidir.

Dəyişikliklərdən sonra

Xəttin yeri dəyişdiriləndə, yeni cihaz qoşulanda və ya təmir zamanı xəttə toxunulanda sistemin kipliyi yenidən yoxlanılmalıdır. Təmir zamanı qaz borusu ilə bağlı nələrdən çəkinmək lazım olduğunu ayrıca yazıda izah etmişik.

Sınaq necə aparılır

Konkret metodika layihə və normativ sənədlərlə müəyyən edilir, amma ümumi məntiq belədir:

1. Hazırlıq. Xətt tam quraşdırılır, açıq uclar bağlanır, cihazlar layihədə göstərilən qaydada ayrılır və ya qoşulur.
2. Təzyiqin verilməsi. Xətt sınaq mühiti ilə təzyiq altına alınır.
3. Saxlama və müşahidə. Müəyyən müddət ərzində ölçü cihazı ilə təzyiqin dəyişməsi izlənilir.
4. Birləşmələrin yoxlanılması. Birləşmələr ayrıca yoxlanılır, məsələn köpüklənən məhlulla və ya xüsusi cihazla.
5. Nəticə. Təzyiq sabit qalırsa və sızma aşkarlanmırsa, sınaq uğurlu sayılır və sənədləşdirilir.

Sızma tapılarsa, qüsurlu yer düzəldilir və sınaq yenidən aparılır. «Bir az düşdü, amma normaldır» yanaşması qəbuledilməzdir — nəticəni parametrlər müəyyən edir, göz yox.

Bir qayda isə mütləqdir: qaz sızmasını heç vaxt alovla axtarmayın. Bu, sınaqda da, gündəlik həyatda da keçərlidir.

Sınaq uğursuz olanda: tipik səbəblər

Sınaqdan keçməyən xətt fəlakət deyil — sınaq məhz bu qüsurları tapmaq üçün aparılır. Praktikada səbəblər adətən sadədir:

• birləşmə kifayət qədər sıxılmayıb və ya kipləşdirici material düzgün tətbiq olunmayıb;
• boru və ya birləşdirici element daşınma və ya quraşdırma zamanı zədələnib;
• kran və ya tıxac tam bağlanmayıb;
• iş tələsik aparılıb və sonuncu birləşmələr yoxlanılmayıb.

Düzgün yanaşma üç addımdan ibarətdir: sızma yeri dəqiq tapılır, qüsur aradan qaldırılır və sınaq bütövlükdə təkrarlanır. Qüsurun yalnız «yaxınlıqdakı» birləşməni sıxmaqla düzəldildiyini güman etmək olmaz — nəticəni yalnız təkrar sınaq təsdiqləyir.

Sınağın nəticəsi, o cümlədən təkrar sınaq, sənədləşdirilməlidir. Bu, həm sifarişçi, həm də quraşdırıcı üçün işin hansı vəziyyətdə təhvil verildiyinin sübutudur.

Ev sahibi nəyə diqqət etməlidir

Xətti sınaqdan əvvəl gizlətməyin

Ən çox rast gəlinən səhv budur: təmir və ya tikinti tələsik gedir, qaz borusu suvaq, gips-karton və ya üzlük altında qalır, sınaq isə sonra aparılır. Qüsur tapılarsa, bitmiş işi sökmək lazım gəlir. Gizli işlərin düzgün ardıcıllığını gizli işlər yazısında izah etmişik.

Sınaqda iştirak edin

Sınağın vaxtını əvvəlcədən öyrənin və mümkünsə iştirak edin. Sınağın necə aparıldığını, nəticənin nə olduğunu və hansı sənədin tərtib edildiyini soruşun.

Sənədləri saxlayın

Sınaq nəticəsini və aktivləşdirmə aktını qaz layihəsi ilə birlikdə saxlayın. Gələcəkdə xəttin köçürülməsi, cihaz dəyişikliyi və ya evin satışı zamanı bu sənədlər lazım olacaq. Yeni cihaz quraşdıracaq usta ilk növbədə mövcud sistemin necə qurulduğunu soruşacaq — layihə və aktlar bu suala ən qısa cavabdır.

Sınaqdan sonra: gündəlik təhlükəsizlik

Uğurlu sınaq xəttin quraşdırıldığı anda kip olduğunu təsdiqləyir. İstismar zamanı isə qaz iyi hiss etsəniz: qaz kranlarını bağlayın, elektrik açarlarına toxunmayın, otağı havalandırın və 104 qaz qəza xidmətinə zəng edin; yanğın təhlükəsi olduqda 101-ə də məlumat verin. Ətraflı qaz sızması zamanı nə etməli yazısında.

Tez-tez verilən suallar

Qaz xəttinin kiplik sınağı nədir?

Quraşdırılmış xəttin borularında, birləşmələrində və kranlarında sızma olmadığının təzyiq altında yoxlanılmasıdır. Qaz yalnız uğurlu sınaqdan sonra verilir.

Sınağı kim aparır?

Quraşdırmadan sonra lisenziyalı quraşdırıcı; aktivləşdirmə zamanı isə «Azəriqaz»ın təlimatına görə daxili kəmərlərin kipliyi yenidən yoxlanılır.

Sınaq parametrləri nə qədərdir?

Təzyiq, müddət və sınaq mühiti normativ sənədlərlə tənzimlənir — dəqiq tələbi layihəçi müəyyən edir.

Təmirdən sonra sınaq yenidən lazımdırmı?

Xəttə toxunulubsa, yeri dəyişibsə və ya yeni cihaz qoşulubsa, bəli. Bu işlər layihə əsasında və lisenziyalı podratçı tərəfindən aparılmalıdır.

Nəticə

Kiplik sınağı qaz xəttinin təhlükəsiz olduğunu sübut edən mərhələdir: quraşdırmadan sonra quraşdırıcı, aktivləşdirmə zamanı isə qaz paylayıcısı tərəfindən aparılır və aktla rəsmiləşir. Xətti sınaqdan əvvəl gizlətməmək və sənədləri saxlamaq ev sahibinin iki əsas vəzifəsidir.

Qazlaşdırmanın bütün mərhələləri həyət evinə qaz çəkilməsi bələdçisində, xidmətimizin tərkibi isə qazlaşdırma səhifəsində təsvir olunub. Obyektə baxış və ölçü ödənişsizdir.