Qaz sayğacının quraşdırılması: kim quraşdırır, harada və necə

Qaz sayğacının quraşdırılması ev sahiblərinin ən çox çaşdığı mərhələdir: xətti podratçı çəkir, bəs sayğacı kim qoyur, harada yerləşdirilir və qaz nə vaxt açılır? Bu yazıda qaz sayğacının quraşdırılması qaydasını «Azəriqaz» İB-nin dərc etdiyi məlumat əsasında addım-addım izah edirik.

Qısa cavab belədir: mənzil və fərdi evlərdə məişət sayğacını qaz paylayıcısının öz bölmələri quraşdırır, podratçının işi isə sayğacın qoyulacağı qaz xəttini layihəyə uyğun hazır etməkdir. Bu iki işin sərhədini bilmək həm vaxta, həm də əsəblərə qənaət edir.

Qaz sayğacını kim quraşdırır?

«Azəriqaz» İB-nin saytında göstərildiyinə görə mənzillərdə və evlərdə məişət tipli sayğacların quraşdırılması, çıxarılması və dəyişdirilməsi «Azəriqaz» İB-nin müvafiq struktur bölmələri tərəfindən yerinə yetirilir. Böyük sərfiyyatlı sayğaclar üzrə işləri isə qurumun ayrıca idarəsi aparır.

Eyni mənbədə açıq yazılıb: abonentin və ya hər hansı şəxsin öz mənzilinin qaz xətti üzərində özbaşına sayğac quraşdırması və istismara qəbul edilmiş sayğacı açması qəti qadağandır. Yəni «usta gəlib sayğacı da qoyar» yanaşması qanuni yol deyil.

Sayğacın dəyərinə gəlincə, Tənzimləmə Agentliyinin saytında göstərildiyinə görə məişət abonentləri üçün sayğac qaz paylayıcısının vəsaiti hesabına təchiz edilir, quraşdırılır və dəyişdirilir. Lakin bu izah ləğv olunmuş 2011-ci il qaydalarına istinad edir. Ona görə müraciət zamanı bu məqamı 2026-cı ildə qüvvəyə minmiş yeni «Qaz təchizatı sisteminə dair Qaydalar» üzrə dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik.

Sayğac hansı xəttə quraşdırılır?

Sayğac boş yerə deyil, hazır sistemin üzərinə qoyulur. «Azəriqaz»ın təlimatına görə:

• sayğaclar layihə-smeta sənədləri əsasında çəkilmiş və müvafiq qaydada istismara verilmiş daşıyıcı qaz xətləri üzərində quraşdırılır;
• tikinti-quraşdırma işləri başa çatdırılmamış qaz kəmərlərinin üzərində sayğac quraşdırılmasına yol verilmir;
• sayğacın markası, növü və quraşdırılma yeri layihə sənədləri əsasında, normativ tələblərə riayət edilməklə təyin olunur;
• xəttə yalnız Ölçü Vasitələrinin Dövlət Reyestrinə daxil olan və dövlət yoxlamasından keçmiş sayğaclar qoyulur.

Praktik nəticə sadədir: sayğacın quraşdırılması qaz xəttinin çəkilməsi bitdikdən sonra gələn addımdır. Xətt yarımçıqdırsa, sayğac da gözləyəcək. Ona görə podratçı ilə müqavilədə işin «tam bitmiş» sayılması şərtini əvvəlcədən aydınlaşdırmaq faydalıdır.

Sayğac harada yerləşdirilir?

Yerin seçimi estetik məsələ deyil. Təlimatda göstərilir ki, sayğac ona xidmət edilməsi və göstəricilərinin oxunması mümkün olan, zədələnməsini istisna edən yerdə quraşdırılmalıdır. Ümumi qayda belədir:

• hündürmərtəbəli binalarda — mənzilin çıxışında (pilləkən qəfəsində) və ya açıq eyvanlarda;
• fərdi evlərdə — həyətdən kənarda, evin qaz xəttinin başlanğıcında, həyətə giriş qapısının yaxınlığında.

Günəş şüalarının birbaşa düşdüyü yerdə, açıq havada və ya kənar şəxslərin müdaxilə edə biləcəyi yerdə quraşdırılan sayğac xüsusi mühafizə qutusuna yerləşdirilir və qutunun açarı abonentə verilir. Sayğacın şaquli vəziyyətdə, əlavə gərginlik olmadan bağlanması və divara toxunmaması da tələblərdəndir — dəqiq ölçüləri layihəçi və quraşdırıcı müəyyən edir.

Bu məqam həyət evinin planlaşdırılmasında xüsusilə vacibdir. Hasar, darvaza və ya fasad işləri nəzərdə tutulursa, sayğac yerini əvvəlcədən nəzərə almaq sonradan qaz xəttinin yerinin dəyişdirilməsi ehtiyacını azaldır.

Quraşdırma və istismara qəbul necə aparılır?

«Azəriqaz»ın təlimatı prosesi ardıcıl yoxlamalarla təsvir edir:

1. Vizual baxış. Quraşdırmadan əvvəl sayğacın üzərində dövlət plombunun, hesablama mexanizminin və klapanların yararlı vəziyyətdə olması yoxlanılır.
2. Quraşdırma. Birləşmələrə uyğun araqatları qoyulur, yivlərin bir-birinə uyğunluğu əvvəlcədən yoxlanılır.
3. Kiplik və mexanizm. Qaz açılarkən daxili kəmərlərin kipliyi və sayğac mexanizminin səlis işləməsi yoxlanılır. Sayğacın növü layihəyə uyğun olmalı, gövdəsindəki istiqamət işarəsi qazın faktiki hərəkəti ilə üst-üstə düşməlidir.
4. Plomb. Hesablama mexanizminin qapağı, giriş və çıxış birləşmələri plomblanır. Qaz yalnız bundan sonra verilir.
5. Akt. «Qaz sayğacının çıxarılması, quraşdırılması və istismara qəbulu haqqında» akt tərtib edilir və imzalanır.

Diqqət: təlimata görə bu aktı imzalamaqdan imtina edən istehlakçının qaz təminatı dayandırılır. Aktı diqqətlə oxuyun, sualınız varsa yerindəcə soruşun, amma imzanı səbəbsiz gecikdirməyin.

Daxili xəttin kipliyinin necə yoxlandığını kiplik sınağı haqqında yazımızda ətraflı izah etmişik.

Podratçının rolu harada bitir?

Qazlaşdırmada iş bölgüsü təxminən belədir: layihəni lisenziyalı layihəçi hazırlayır, xətti lisenziyalı quraşdırıcı çəkir, sayğacı və qazın açılışını isə qaz paylayıcısı həyata keçirir. Bizdə quraşdırma işlərini «Maye və təbii qaz təsərrüfatı obyektlərinin quraşdırılması» üzrə xüsusi lisenziyası olan tərəfdaşımız «AVFA CONSTRUCTION» MMC (EL-336/2020) icra edir.

Podratçıdan gözləməli olduğunuz nəticə budur: layihəyə uyğun tamamlanmış, sayğac nöqtəsi düzgün hazırlanmış və sınağa hazır xətt. Sayğacın yeri layihədə göstərilən yerdədirsə və xətt tam bitibsə, qaz paylayıcısının bölməsi gəldikdə əlavə düzəliş tələb olunmur.

Təhvil zamanı özünüz də üç şeyə baxın: sayğac nöqtəsi layihədəki yerdədirmi, oraya rahat yaxınlaşmaq və göstəricini oxumaq mümkündürmü, açıq havadadırsa, mühafizə qutusu üçün yer qalıbmı. Bu sadə yoxlama sayğacın quraşdırılması günündə yaranan sualların çoxunu qabaqcadan aradan qaldırır.

Xidmətimiz və prosesin ümumi gedişi haqqında məlumat qazlaşdırma səhifəsindədir. İşin dəyəri obyektə baxdıqdan sonra ilkin hesablama ilə müəyyən edilir; ölçü ödənişsizdir.

Sayğac quraşdırıldıqdan sonra

Sayğac yerinə qoyulduqdan sonra da bir neçə qayda qüvvədə qalır. Plomblara toxunulmamalıdır: sayğaca və ya plomblara müdaxilə aşkar edildikdə qaz təminatı dayandırıla bilər. Sayğacın növbəti dövlət yoxlanılmasını «Azəriqaz»ın bölmələri təmin edir. Tənzimləmə Agentliyinin məlumatına görə növbəti yoxlamaya görə istehlakçıdan vəsait tələb etmək qadağandır, istehlakçının öz arzusu ilə aparılan yoxlama isə ödənişlidir.

Evinizdə kartlı sayğac qoyulubsa, onun ekranı, düymələri və xəbərdarlıq kodları haqqında smart qaz sayğacı bələdçimizə baxın.

Tez-tez verilən suallar

Qaz sayğacını özüm alıb quraşdıra bilərəmmi?

Xeyr. «Azəriqaz»ın təlimatına görə abonentin özbaşına sayğac quraşdırması qəti qadağandır. Məişət sayğaclarını qaz paylayıcısının struktur bölmələri quraşdırır.

Sayğac evin içində qoyula bilərmi?

Ümumi qayda fərdi evlərdə sayğacın həyətdən kənarda, xəttin başlanğıcında, binalarda isə pilləkən qəfəsində və ya açıq eyvanda yerləşdirilməsidir. Konkret yer layihədə müəyyən edilir.

Xətt hazırdır, amma sayğac qoyulmur — niyə?

Təlimata görə tikinti-quraşdırma işləri başa çatmamış kəmər üzərində sayğac quraşdırılmır. Xəttin layihəyə uyğun tamamlandığını və kiplik sınağına hazır olduğunu yoxlayın.

Aktı imzalamasam nə olar?

«Azəriqaz»ın təlimatına görə quraşdırma və istismara qəbul aktını imzalamaqdan imtina edən istehlakçının qaz təminatı dayandırılır.

Nəticə

Qaz sayğacının quraşdırılması qaz paylayıcısının işidir, lakin onun vaxtında və problemsiz keçməsi əvvəlki mərhələlərdən asılıdır: layihədə düzgün seçilmiş yer, tam bitmiş xətt və uğurlu kiplik sınağı. Bu üç şərt ödənibsə, sayğac quraşdırılır, plomblanır, akt imzalanır və qaz verilir.

Həyət evinə qaz çəkilməsinin bütün yolunu isə addım-addım bələdçimizdə izah etmişik.