Eskiz layihə nədir: evin ilk mərhələsi və onun hüquqi yeri

«Əvvəlcə eskiz layihə hazırlayaq» — ev tikmək istəyən hər kəs bu ifadəni memardan və ya podratçıdan eşidir. Bəs eskiz layihə nədir, onun içində nə olur və o, rəsmi sənəd sayılırmı?

Əvvəlcə vacib bir dəqiqlik: «eskiz layihə» qanun termini deyil, peşə praktikasının terminidir. Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsi «tikinti layihəsi», onun bölmələri və məlumatlandırma icraatı üçün «memarlıq-planlaşdırma bölməsi» kimi anlayışlarla işləyir. «Eskiz» isə layihələndirmənin ilkin, konseptual mərhələsinin adıdır. Bu yazıda həmin mərhələnin nə verdiyini və nəyi vermədiyini izah edirik.

Eskiz layihə nədir

Eskiz layihə evin ilk bütöv təsviridir: torpaq sahəsində harada dayanacaq, neçə mərtəbəli olacaq, otaqlar necə yerləşəcək və xaricdən necə görünəcək. Məqsəd hesablamaq və ya tikmək deyil, qərar verməkdir.

Bu mərhələdə memar sifarişçinin istəklərini, torpaq sahəsinin ölçülərini və məhdudiyyətləri bir araya gətirir və bir neçə variant təklif edə bilər. Variantlardan biri seçildikdən və düzəlişlər edildikdən sonra layihə növbəti mərhələyə — ətraflı işlənməyə keçir.

Qanunda belə termin yoxdur — bu nə deməkdir

Məcəllə tikinti layihəsini konkret obyektin tikintisi ilə bağlı hazırlanmış texniki sənədlər toplusu kimi müəyyən edir, onun bölmələrini isə 83-cü maddədə sadalayır. Fərdi ev məlumatlandırma icraatı ilə tikilirsə, ARXKOM-un izahına görə layihənin memarlıq-planlaşdırma və tikinti ərazisinin baş planı bölmələri təqdim olunur.

Praktik nəticə iki cümlədir:

• Eskiz özlüyündə təqdimat sənədi deyil. Dövlət orqanı «eskiz» yox, müəyyən tərkibli bölmələr gözləyir: zirzəmilərin, mərtəbələrin və dam örtüyünün planları, kəsiklər, fasadlar və baş plan.
• Eskiz həmin bölmənin əsasıdır. Yaxşı eskiz sonradan memarlıq-planlaşdırma bölməsinə çevrilir — sadəcə tam tərkibdə və lisenziyalı layihəçi tərəfindən işlənir.

Memarlıq-planlaşdırma bölməsinin tərkibini ayrıca yazıda açmışıq.

Eskizdə adətən nə olur

Tərkib layihəçidən və obyektdən asılıdır, standart siyahı yoxdur. Praktikada eskiz mərhələsində adətən bunlar hazırlanır:

• Sahədə yerləşmə sxemi — evin torpaq sahəsindəki yeri, giriş, avtomobil yeri, həyət.
• Mərtəbə planları — otaqların yerləşməsi, təxmini ölçülər və sahələr.
• Həcm və fasad təsviri — evin forması, dam tipi, pəncərələrin ritmi.
• Bəzən vizualizasiya — evin üçölçülü görünüşü.
• Ümumi göstəricilər — təxmini ümumi sahə və mərtəbə sayı.

Eskizdə adətən olmayanlar da var: armaturlama, bünövrənin hesabı, elektrik və su sxemləri, materialların dəqiq spesifikasiyası. Bunlar sonrakı mərhələlərin işidir.

Eskiz mərhələsinin həcmini — neçə variant təklif ediləcəyini, neçə düzəliş dövrəsinin nəzərdə tutulduğunu və nəticənin hansı formada təhvil veriləcəyini — işə başlamazdan əvvəl razılaşdırmaq faydalıdır. «Eskiz» sözü hər layihəçi üçün eyni həcmi ifadə etmir: biri üçün bu, əl ilə çəkilmiş bir neçə sxemdir, digəri üçün ölçülü planlar və vizualizasiya dəstidir. Qanun termini olmadığı üçün tərkibi müqavilə və tapşırıq müəyyən edir.

Eskiz mərhələsi niyə ən ucuz mərhələdir

Layihədə dəyişiklik etmək nə qədər tez olarsa, bir o qədər ucuzdur. Eskizdə otağı genişləndirmək və ya pilləkəni köçürmək bir neçə xətti dəyişməkdir. Konstruktiv bölmə hazır olduqdan sonra eyni dəyişiklik hesabı, armaturlamanı və mühəndis xətlərini təkrar işləməyi tələb edir. Tikinti başlayandan sonra isə söküntü deməkdir.

Buna görə eskiz mərhələsinə vaxt ayırmaq israf deyil. Ailə üzvlərinin hamısı planı görməli, gündəlik həyatı üzərində «yaşamalı»dır: səhər mətbəxdə kim olur, qonaq gələndə yataq otaqları görünürmü, uşaq otağı valideynlərin otağına yaxındırmı.

Eskizin daha bir faydası büdcədir: ümumi sahə təxmini məlum olduqdan sonra tikinti xərclərini qiymətləndirmək mümkün olur. Hazır layihədə bu məlumat əvvəlcədən var — bu fərqi hazır və fərdi layihə müqayisəsində izah etmişik.

Eskiz mərhələsində hansı qərarlar verilməlidir

Sonradan dəyişdirilməsi çətin olan qərarları eskiz mərhələsində bağlamaq lazımdır:

1. Mərtəbə sayı və ümumi həcm. Bu, evin hansı prosedur rejiminə düşməsinə də təsir edə bilər.
2. Dam tipi. Düz və ya maili dam konstruksiyanı və fasadı dəyişir.
3. Qaraj və texniki otaq. Qazanxana və ya kombi yeri, elektrik lövhəsi, su çəni — sonradan «bir künc tapmaq» çətin olur.
4. Konstruktiv sistem haqqında ilkin fikir. Monolit karkas və ya daş hörgü seçimi aşırımlara və planın sərbəstliyinə təsir edir.
5. Gələcək genişlənmə. Sonradan mərtəbə artırmaq niyyəti varsa, bu, indi deyilməlidir.

Bu qərarlara hazırlıqlı gəlmək üçün əvvəlcədən yazılı layihə tapşırığı hazırlamaq faydalıdır: torpaq, ailə, otaqlar, texniki istəklər və büdcə bir sənəddə toplanır.

Eskizdən sonra nə gəlir

Eskiz razılaşdırıldıqdan sonra layihə ətraflı işlənir: memarlıq-planlaşdırma bölməsi tam tərkibdə hazırlanır, konstruktiv və mühəndis bölmələri işlənir. Tikinti meydançasında istifadə olunan ətraflı çertyojlar isə praktikada «işçi layihə» adlanır — bu da qanun termini deyil, peşə termini. Onun nə olduğunu işçi layihə yazısında izah etmişik.

Tez-tez edilən səhvlər

Eskizlə tikintiyə başlamaq. Eskizdə hesablama yoxdur. Onunla bünövrə tökmək bünövrəni təxminə əsaslandırmaq deməkdir.

Vizualizasiyaya aldanmaq. Gözəl şəkil planın rahat olduğunu sübut etmir. Qərarı planlar üzərində verin.

Eskizi bir nəfərə, layihəni başqasına tapşırmaq. Bu mümkündür, lakin ikinci layihəçi eskizi yenidən işləyəcək və bəzi həllər dəyişə bilər. Məcəllənin 48-ci maddəsinə görə tikinti layihəsini yalnız lisenziyalı layihəçi hazırlaya bilər.

Tez-tez verilən suallar

Eskiz layihə rəsmi sənəddirmi?

Xeyr. Bu, peşə praktikasının terminidir. Məlumatlandırma icraatında təqdim olunan sənəd memarlıq-planlaşdırma və baş plan bölmələridir; eskiz onların əsası ola bilər.

Eskiz layihədə nə olur?

Adətən sahədə yerləşmə sxemi, mərtəbə planları, həcm və fasad təsviri, bəzən vizualizasiya. Hesablamalar və mühəndis sxemləri sonrakı mərhələdədir.

Eskiz layihə ilə tikintiyə başlamaq olarmı?

Tövsiyə etmirik. Bünövrə, karkas və mühəndis sistemləri hesablanmış bölmələr əsasında tikilməlidir.

Hazır layihədə eskiz mərhələsi olurmu?

Hazır layihədə əsas memarlıq həlli artıq mövcuddur. Eskiz mərhələsinin yerini onun torpaq sahəsinə uyğunlaşdırılması tutur.

Nəticə

Eskiz layihə qanunun deyil, praktikanın terminidir, amma bu, onun əhəmiyyətini azaltmır: evin əsas qərarları məhz bu mərhələdə verilir və dəyişiklik burada ən ucuzdur. Eskiz təqdimat sənədi deyil, lakin düzgün eskiz memarlıq-planlaşdırma bölməsinə və bütün layihəyə sağlam əsas olur.

Eskizdən tam layihəyə qədər işi lisenziyalı tərəfdaşımız «SOSİAL-İNKİŞAF LAYİHƏ» MMC ilə aparırıq. Ətraflı məlumat layihələndirmə səhifəsindədir.