Layihələndirmə lisenziyası: kim layihəçi ola bilər

Ev və ya bina layihəsi sifariş edərkən ilk yoxlanmalı məsələ layihəçinin kim olduğudur. Tanış memar, çertyoj çəkən mühəndis, podratçının «öz adamı» — bunların hamısı layihəçi ola bilməz. Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinə görə tikinti layihəsini yalnız layihələndirmə lisenziyası olan şəxs hazırlaya bilər.

Bu yazıda qanunun layihəçiyə qoyduğu tələbləri, layihəçinin vəzifələrini və lisenziyanın necə yoxlanıldığını izah edirik. Ayrıca bir məqama da toxunuruq: layihələndirmə lisenziyası ilə tikinti lisenziyası eyni sənəd deyil.

Kim layihəçi ola bilər

Məcəllənin 48-ci maddəsi iki şərt qoyur. Layihəçi:

• Azərbaycan Respublikasında qeydiyyatdan keçmiş hüquqi və ya fiziki şəxs olmalıdır;
• layihələndirmə fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün xüsusi razılıq (lisenziya) almalıdır.

Eyni maddə tələbin əhatəsini də müəyyən edir: tikintisinə icazə tələb olunan obyektlərin, habelə məlumatlandırma icraatı qaydasında tikilən yaşayış evlərinin layihələri layihəçi tərəfindən hazırlanır. Yəni fərdi ev üçün icazə tələb olunmasa belə, onun memarlıq-planlaşdırma bölməsini lisenziyalı layihəçi hazırlamalıdır. Bu rejim məlumatlandırma icraatı yazısında ətraflı izah olunub.

Layihəçinin vəzifələri

Lisenziya formallıq deyil — onun arxasında Məcəllənin layihəçiyə həvalə etdiyi konkret məsuliyyət durur. 48-ci maddəyə görə layihəçi:

1. Tikinti layihəsinin rəhbərini — baş memarı və ya baş mühəndisi — təyin edir və bu barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanına məlumat verir.
2. Layihənin Məcəllənin və normativ sənədlərin tələblərinə uyğun hazırlanmasını təmin edir və buna görə cavabdehlik daşıyır.
3. Sifarişçinin, dövlət orqanının və texniki şərtləri verən qurumların iradları əsasında layihəyə dəyişiklik edir.
4. Ekspertiza iradları əsasında layihəni düzəldir.
5. Tikintinin layihəyə uyğun aparılmasına müəllif nəzarəti həyata keçirir, aşkar etdiyi qüsurlar barədə sifarişçiyə və podratçıya məlumat verir; qüsurlar aradan qaldırılmadıqda müvafiq orqanı məlumatlandırır.
6. Obyektin istismara verilməsində iştirak edir.

Bu siyahı lisenziyasız «çertyojçu» ilə lisenziyalı layihəçi arasındakı fərqi aydın göstərir: birincisi yalnız rəsm verir, ikincisi isə layihəyə görə hüquqi məsuliyyət daşıyır və tikinti bitənə qədər prosesdə qalır.

Lisenziyasız layihə sifarişçiyə nəyə başa gəlir

Lisenziyasız şəxsin hazırladığı layihə ilk baxışda eyni görünə bilər — planlar, kəsiklər, fasadlar. Fərq problemlər yarananda üzə çıxır:

• layihə Məcəllənin 48-ci maddəsinin tələbinə cavab vermir, yəni rəsmi prosedurda əsas kimi istifadəsi sual altındadır;
• normativlərə uyğunluğa görə hüquqi cavabdeh şəxs yoxdur;
• ekspertiza və ya dövlət orqanı irad bildirəndə düzəlişi edəcək məsul layihəçi yoxdur;
• tikinti zamanı müəllif nəzarəti aparılmır.

Başqa sözlə, qənaət layihə mərhələsində görünür, xərc isə tikinti və rəsmiləşdirmə mərhələsində yaranır.

Lisenziya sənədində nəyə baxmaq lazımdır

Layihəçidən lisenziyanın surətini istəyin və bu göstəricilərə baxın:

• qeydiyyat nömrəsi və verilmə tarixi;
• lisenziyanı verən orqan;
• fəaliyyət növü — sənəddə hansı layihələndirmə fəaliyyətinin göstərildiyi;
• müddət — müddətli və ya müddətsiz olması;
• əlavə — lisenziya ilə icazə verilən işlərin siyahısı.

Əlavə xüsusilə vacibdir. Layihə bir neçə bölmədən ibarətdir: memarlıq, konstruksiyalar, elektrik, su, istilik, qaz, ventilyasiya, yanğın sistemləri. Layihəçinin əlavəsində sizə lazım olan bölmənin olub-olmadığını yoxlayın.

Nümunə kimi layihələrimizi hazırlayan tərəfdaşımızın sənədini göstərək. «SOSİAL-İNKİŞAF LAYİHƏ» MMC-nin lisenziyasının qeydiyyat nömrəsi İN/L-1437/2016, verilmə tarixi 17.06.2016, verən orqan Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi, müddəti — müddətsiz. Fəaliyyət növü: tikintisinə icazə tələb olunan və barəsində məlumatlandırma icraatı tətbiq olunan bina və qurğuların layihələndirilməsi. Əlavədə, digər bəndlərlə yanaşı, memarlıq layihələndirilməsi (2.1), inşaat konstruksiyaları (3), elektrik (6.3), istilik (6.4), su və kanalizasiya (6.5), qaz təchizatı (6.6), ventilyasiya (6.8), yanğın siqnalizasiyası (6.11), tikintinin təşkili (7.2), smeta (7.3) və baş layihəçi funksiyası (9) göstərilib. Sənədin skan surəti lisenziya səhifəsində dərc olunub.

Layihələndirmə lisenziyası tikinti lisenziyası deyil

Bu fərq tez-tez qarışdırılır. Məcəllə layihəçi ilə podratçını ayrıca maddələrdə tənzimləyir: layihəçi üçün layihələndirmə lisenziyası (48-ci maddə), podratçı üçün isə tikinti fəaliyyəti üzrə lisenziya (49-cu maddə) tələb olunur.

Bizim nümunəmiz bunu yaxşı göstərir. CRM Construction MMC-nin öz lisenziyası EL-792/2022 tikinti lisenziyasıdır və layihələndirməni əhatə etmir. Məhz buna görə layihələri lisenziyalı tərəfdaşımız hazırlayır, biz isə tikintini aparırıq. Tikinti lisenziyasının necə yoxlandığını ayrıca yazıda izah etmişik.

Başqa iki fərqli sənəd də var:

• Mühəndis-axtarış işləri — Məcəllənin 58-ci maddəsinə görə bu işləri də müvafiq lisenziya almış şəxslər yerinə yetirir.
• Texniki nəzarət — Məcəllənin 98-ci maddəsinə görə sifarişçi tərəfindən təmin edilir və müvafiq peşə sertifikatına malik şəxslər tərəfindən aparılır. Lisenziya ilə sertifikatın fərqi ayrıca yazıda izah olunub.

Yoxlama addımları

1. Surəti yazılı istəyin. Şifahi «lisenziyamız var» kifayət deyil.
2. Adı müqavilə ilə tutuşdurun. Lisenziyadakı hüquqi şəxsin adı və VÖEN-i layihə müqaviləsindəki tərəflə eyni olmalıdır. Lisenziya bir şirkətin, müqavilə isə başqasının adınadırsa, cavabdeh kim olacağını əvvəlcədən aydınlaşdırın.
3. Əlavəni bölmələrlə tutuşdurun. Qaz layihəsi lazımdırsa, əlavədə qaz təchizatı sistemləri olmalıdır; yanğın sistemləri lazımdırsa — onlar.
4. Müddətə baxın. Müddətli lisenziyanın bitmə tarixi layihə və müəllif nəzarəti dövrünü əhatə etməlidir.
5. Verən orqanı qeyd edin. Şübhə olduqda etibarlılığı məhz həmin orqanda dəqiqləşdirmək olar.

Tez-tez verilən suallar

Fərdi ev layihəsini lisenziyası olmayan memar hazırlaya bilərmi?

Məcəllənin 48-ci maddəsinə görə xeyr: məlumatlandırma icraatı qaydasında tikilən yaşayış evlərinin layihələri də lisenziyalı layihəçi tərəfindən hazırlanır.

Tikinti şirkətinin lisenziyası layihəni əhatə edirmi?

Avtomatik olaraq yox. Podratçı üçün tikinti lisenziyası, layihəçi üçün isə layihələndirmə lisenziyası tələb olunur. Şirkətin hansı lisenziyaya malik olduğunu sənədin fəaliyyət növündən görmək olar.

Lisenziyanın əlavəsi nə üçün lazımdır?

Əlavə layihəçinin hansı işləri görə biləcəyini sadalayır. Layihənin hər bölməsi üçün əlavədə müvafiq bəndin olub-olmadığını yoxlayın.

Müəllif nəzarəti kimin vəzifəsidir?

Layihəçinin. Məcəllə müəllif nəzarətini layihəçinin vəzifələri sırasında göstərir və onun sifarişçi ilə layihəçi arasındakı müqaviləyə uyğun aparıldığını qeyd edir.

Nəticə

Layihəçi seçərkən ilk sual «neçəyə?» yox, «lisenziyanız varmı və əlavədə mənə lazım olan bölmələr varmı?» olmalıdır. Lisenziya layihəçinin hüquqi məsuliyyətinin əsasıdır: layihənin normativlərə uyğunluğu, ekspertiza iradlarının aradan qaldırılması və müəllif nəzarəti ondan asılıdır.

Layihələrimizi hazırlayan tərəfdaşın lisenziyası və əlavəsi açıq dərc olunub. Xidmətin tərkibi layihələndirmə səhifəsindədir.