Çoxmərtəbəli binanın qazlaşdırılması: sifarişçi üçün bələdçi

Çoxmərtəbəli binanın qazlaşdırılması həyət evinə qaz çəkilməsindən təkcə miqyasına görə fərqlənmir. Burada sifarişçi mənzil sahibi deyil, binanı tikən təşkilatdır; qaz sistemi isə tikinti prosesinin içində, memarlıq və konstruksiya qərarları ilə eyni vaxtda planlaşdırılmalıdır. Qaz sonradan düşünüləndə nəticə tanışdır: sökülən suvaq, dəyişdirilən mətbəx planı və gecikən təhvil.

Bu yazı yeni yaşayış binası tikən sifarişçi üçündür: qaz təchizatı sisteminin hansı mərhələdə planlaşdırılması, kimin nəyə cavabdeh olduğu və mənzillərə qaz verilməzdən əvvəl hansı addımların keçildiyi.

Rəsmi çərçivə: kim, nəyin əsasında

«Azəriqaz» İstehsalat Birliyinin rəsmi izahına görə hündürmərtəbəli binaların qaz təchizatı şəbəkəsinin çəkilişi «Azəriqaz» İB və müvafiq dövlət qurumları ilə razılaşdırılmış layihə sənədləri əsasında, mənzil-tikinti kooperativinin (sifarişçinin) sifarişi ilə, xüsusi icazəsi (lisenziyası) olan tikinti təşkilatları tərəfindən həyata keçirilir.

Bu cümlədən üç praktik nəticə çıxır:

1. Sifarişçi binanı tikən təşkilatdır. Qaz sisteminin təşkili onun öhdəliyidir, mənzil alıcılarının deyil.
2. Əsas razılaşdırılmış layihədir. Layihəsiz və ya razılaşdırılmamış layihə ilə çəkilmiş xətt qəbul prosesində problem yaradır.
3. İcraçı lisenziyalı olmalıdır. Qaz təsərrüfatı obyektlərinin quraşdırılması xüsusi lisenziya tələb edən fəaliyyətdir.

Qaz nə vaxt planlaşdırılmalıdır

Qısa cavab: binanın layihələndirilməsi ilə eyni vaxtda.

2026-cı ildə təsdiq edilmiş «Qaz təchizatı sisteminə dair Qaydalar»a görə tikinti icazəsi çərçivəsində qaz şəbəkəsinə qoşulma üçün texniki şərt və qaz təchizatı layihəsi şəhərsalma və tikinti fəaliyyətinin vahid informasiya sistemi ilə elektron qaydada verilir. Yəni qaz məsələsi hüquqi baxımdan da tikinti icazəsi prosesinə bağlanıb.

Layihə mərhələsində cavablandırılmalı suallar:

• binada neçə mənzil və hansı qeyri-yaşayış sahələri olacaq;
• mənzillərdə hansı qaz cihazları nəzərdə tutulur — yalnız plitə, yoxsa fərdi kombi ilə istilik də;
• binanın ümumi qaz ehtiyacı nə qədərdir — bu, texniki şərt üçün tələb olunan saatlıq həcmi müəyyən edir;
• qaz xətti binaya haradan daxil olacaq və sayğaclar harada yerləşəcək.

Mənzillərdə fərdi kombi nəzərdə tutulursa, istilik sisteminin layihəsi qaz layihəsi ilə birlikdə hazırlanmalıdır; bu barədə istilik sistemi layihəsi yazısında danışılır.

Memarlıq ilə əlaqələndirmə

Qaz sistemi binanın planına «sonradan yerləşdirilə» bilməz. Mətbəxlərin yeri, şaquli qaz xətlərinin keçəcəyi zonalar, cihazların havalandırılması və yanma məhsullarının xaric edilməsi, sayğacların yeri — bunlar memarlıq qərarlarıdır.

Bu elementlərə aid məsafə və yerləşmə tələblərini normativ sənədlər tənzimləyir — dəqiq tələbi layihəçi müəyyən edir. Sifarişçinin vəzifəsi isə bölmələri hazırlayan mütəxəssislərin bir-biri ilə işləməsini təmin etməkdir. Memar mətbəxi köçürəndə qaz layihəsi də dəyişməlidir; bu əlaqə qırılanda səhv tikintiyə keçir.

Bizim layihələrdə qaz layihəsini lisenziyasının əlavəsində «Qaz təchizatı sistemləri» bəndi olan tərəfdaş layihəçi təşkilatımız hazırlayır; layihənin tərkibini qazlaşdırma layihəsi yazısında izah etmişik.

Tikinti ardıcıllığı

Çoxmərtəbəli binada qaz işləri digər işlərlə sıx bağlıdır. Ən çox rast gəlinən problem ardıcıllığın pozulmasıdır:

• qaz xətləri üçün keçidlər monolit işləri zamanı nəzərə alınmayıb və sonradan deşilir;
• suvaq və üzlük qaz xətti quraşdırılmadan və yoxlanılmadan bitirilib;
• fasad tamamlanıb, fasad boyunca xətt isə sonra çəkilir.

Qaz işlərinin cədvəlini baş podratçının ümumi qrafikinə əvvəldən daxil etmək bu riskləri azaldır. Çoxmərtəbəli tikintinin ümumi mərhələlərini çoxmərtəbəli bina tikintisi yazısında izah etmişik.

Qəbul və mənzillərə qazın verilməsi

Quraşdırma bitdikdən sonra sistem yoxlanılır. «Azəriqaz»ın izahına görə yoxlamalar nöqsansız başa çatdıqdan sonra qaz paylayıcısı qeydiyyat üzrə qazın verilməsini təsdiqləyir, müqavilələr rəsmiləşdirilir və mənzillərə qaz müəyyən edilmiş qaydada açılır.

Hər mənzildə sayğacın quraşdırılması və istismara qəbulu ayrıca akt ilə rəsmiləşir: «Azəriqaz»ın təlimatına görə daxili kəmərlərin kipliyi yoxlanılır, sayğacın növü layihəyə uyğun olmalıdır, hesablayıcı mexanizmin qapağı, giriş və çıxış boruları plomblanır.

Praktik tövsiyə: bütün icra sənədlərini — layihəni, razılaşdırmaları, sınaq və təhvil aktlarını — bir yerdə toplayın. Bina təhvil verildikdən sonra mənzil sahiblərinin və idarəedici təşkilatın sualları məhz bu sənədlərlə cavablandırılır.

Qeyri-yaşayış sahələri

Yeni binaların çoxunda birinci mərtəbə kommersiya sahəsi kimi planlaşdırılır: mağaza, kafe, ofis, xidmət obyekti. Bu sahələrin qaz ehtiyacı mənzillərdən fərqlidir və layihədə ayrıca nəzərə alınmalıdır.

Praktik suallar belədir: kommersiya sahəsində qaz ümumiyyətlə nəzərdə tutulurmu, onun uçotu mənzillərdən ayrı aparılacaqmı, gələcək icarəçinin ehtiyacı indidən proqnozlaşdırıla bilərmi? Bu sualların cavabı texniki şərt üçün tələb olunan həcmə də təsir edir. Qoşulma şərtləri və rəsmi haqq məişət və qeyri-məişət istehlakçıları üçün fərqli ola bilər — bunu qaz paylayıcısından dəqiqləşdirin.

Sifarişçinin sənəd qovluğu

Bina təhvil verilənə qədər sifarişçinin əlində aşağıdakı sənədlər toplanmalıdır:

• qaz üzrə texniki şərt;
• razılaşdırılmış qaz təchizatı layihəsi;
• quraşdırıcı təşkilatın lisenziyasının surəti;
• sınaq və təhvil sənədləri;
• mənzillər üzrə sayğacların quraşdırılması və istismara qəbulu aktları.

Bu qovluq təkcə təhvil üçün deyil: binanın istismarı boyu qaz sistemində aparılan hər dəyişiklik bu sənədlərə əsaslanacaq.

Mənzil alıcısı nəyi soruşmalıdır

Yeni binada mənzil alan şəxs üçün qaz sistemi görünməz qala bilər. Tikintini aparan təşkilatdan soruşmağa dəyər:

• binanın qaz layihəsi razılaşdırılıbmı;
• qaz quraşdırma işlərini hansı lisenziyalı təşkilat aparır;
• mənzildə hansı cihazlar üçün qaz nəzərdə tutulub;
• qazın verilməsi hansı mərhələdə gözlənilir.

Tez-tez verilən suallar

Çoxmərtəbəli binanı kim qazlaşdırır?

«Azəriqaz»ın izahına görə razılaşdırılmış layihə əsasında, binanı tikən sifarişçinin sifarişi ilə, xüsusi lisenziyası olan tikinti təşkilatları.

Qaz layihəsi nə vaxt hazırlanmalıdır?

Binanın layihələndirilməsi ilə eyni vaxtda. Yeni qaydalarla texniki şərt və qaz təchizatı layihəsi tikinti icazəsi prosesi ilə vahid informasiya sistemi vasitəsilə verilir.

Mənzil sahibi özü qaz çəkdirə bilərmi?

Yeni binada qaz sistemi bütöv bir layihə ilə qurulur və onu sifarişçi təşkil edir. Mənzil daxilində sonradan dəyişiklik də layihə və lisenziyalı podratçı tələb edir.

Kombi üçün qaz xətti ayrıca planlaşdırılırmı?

Bəli. Fərdi kombi nəzərdə tutulursa, qaz layihəsi istilik sistemi və havalandırma həlləri ilə birlikdə hazırlanmalıdır.

Nəticə

Çoxmərtəbəli binanın qazlaşdırılması tikinti layihəsinin ayrılmaz hissəsidir: razılaşdırılmış qaz layihəsi, lisenziyalı icraçı və düzgün ardıcıllıq olmadan bina vaxtında təhvil verilə bilmir. Qazı layihə mərhələsində planlaşdırmaq həm yeni qaydaların məntiqinə, həm də sifarişçinin büdcəsinə uyğundur.

Yaşayış binası tikən sifarişçilər üçün qaz layihəsini və quraşdırmanı tərəfdaşlarımızla birlikdə təşkil edirik: layihələndirmə və qazlaşdırma səhifələrinə baxın. Obyektə baxış ödənişsizdir.