Lisenziyalı qaz podratçısını necə yoxlamaq olar

Qaz xəttini kimin çəkdiyi evin təhlükəsizliyinə birbaşa təsir edir. Buna baxmayaraq, qaz ustası seçərkən ən çox qiymətə və «tanışın tövsiyəsinə» baxılır, lisenziya isə nadir hallarda soruşulur. Halbuki qaz təsərrüfatı obyektlərinin quraşdırılması xüsusi lisenziya tələb edən fəaliyyət növüdür.

Bu yazıda lisenziyalı qaz podratçısını necə yoxlamaq lazım olduğunu addım-addım izah edirik: hansı lisenziya tələb olunur, sənəddə nəyə baxmaq lazımdır, onu harada yoxlamaq olar və hansı hallarda «lisenziyamız var» cavabı kifayət etmir.

Qaz işləri üçün hansı lisenziya lazımdır

Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyinin (KOBİA) dərc etdiyi lisenziyalar siyahısında bu fəaliyyət növü «Maye və təbii qaz təsərrüfatı obyektlərinin quraşdırılması və istismarı» kimi göstərilir. Qaz xəttinin çəkilməsi, bina daxili qaz xətlərinin quraşdırılması və mövcud xəttin köçürülməsi məhz bu sahəyə aiddir.

Bu tələb formallıq deyil. Qaz xəttindəki səhv, məsələn düzgün sıxılmamış birləşmə və ya yanlış seçilmiş material, dərhal görünmür və illər sonra təhlükəyə çevrilə bilər. Lisenziya dövlətin həmin fəaliyyət üçün müəyyən tələbləri qarşılayan təşkilata verdiyi icazədir; sifarişçi üçün isə işi kimin gördüyünü və kimə müraciət edəcəyini müəyyən edən ilk sənəddir.

Burada ən vacib məqam budur: ümumi tikinti lisenziyası qaz işlərini avtomatik əhatə etmir. Lisenziyanın əhatə dairəsi onun fəaliyyət növü və əlavəsi ilə müəyyən olunur.

Nümunə kimi öz vəziyyətimizi göstərə bilərik. CRM Construction MMC-nin lisenziyası (EL-792/2022) tikintisi icazə tələb edən bina və qurğularda tikinti-quraşdırma işlərini əhatə edir və qaz quraşdırma işlərinə aid deyil. Ona görə qaz işlərini qaz təsərrüfatı obyektlərinin quraşdırılması üzrə xüsusi lisenziyası olan tərəfdaşımız icra edir. Sifarişçi də məhz bu ayrımı görməlidir: işi kim görür və onun lisenziyası nəyi əhatə edir.

Lisenziyada hansı məlumatlar olmalıdır

Podratçıdan lisenziya haqqında soruşduqda dörd göstərici tələb edin:

1. Qeydiyyat nömrəsi — sənədin unikal nömrəsi.
2. Verilmə tarixi.
3. Verən orqan — hansı dövlət qurumu vermişdir.
4. Fəaliyyət növü — sənəddə hansı fəaliyyətin göstərildiyi.

Məsələn, tərəfdaşımız «AVFA CONSTRUCTION» MMC-nin xüsusi lisenziyasının göstəriciləri belədir: qeydiyyat nömrəsi EL-336/2020, verilmə tarixi 30 dekabr 2020, verən orqan Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi, fəaliyyət növü — maye və təbii qaz təsərrüfatı obyektlərinin quraşdırılması.

Bu dörd göstərici olmadan «lisenziyamız var» ifadəsini yoxlamaq mümkün deyil.

Yoxlamanın dörd addımı

1. Göstəriciləri yazılı şəkildə alın

Şifahi təsdiq kifayət deyil. Nömrə və tarix təklifdə, müqavilədə və ya şirkətin saytında yazılı şəkildə göstərilməlidir.

2. Fəaliyyət növünü obyektinizlə tutuşdurun

Sənəddəki fəaliyyət növü qaz təsərrüfatı obyektlərinin quraşdırılmasını əhatə etməlidir. Sənəddə yalnız ümumi tikinti və ya başqa fəaliyyət göstərilibsə, o, qaz işi üçün əsas deyil.

3. Açıq siyahıda yoxlayın

KOBİA-nın saytında lisenziyaların siyahısı dərc olunub. Şirkətin adını və ya qeydiyyat nömrəsini orada axtarmaq mümkündür. Siyahıda şirkət adlarının yazılışında kiçik fərqlər ola bilər, ona görə axtarışı həm adla, həm nömrə ilə edin. Şübhə qalırsa, sənədi verən orqana müraciət edin.

4. Sənədin surətini istəyin

Surətdəki nömrə, tarix və şirkət adı sizə əvvəlcədən bildirilənlə üst-üstə düşməlidir. Surətdəki şirkət adı müqaviləni imzalayan şirkətin adı ilə eyni olmalıdır.

Ümumi yoxlama məntiqini tikinti lisenziyasını necə yoxlamaq yazısında ətraflı izah etmişik; qaz işlərində də eyni prinsiplər tətbiq olunur.

Müqaviləni kim imzalayır, işi kim görür

Qazlaşdırmada tez-tez bir neçə təşkilat iştirak edir: layihəçi, quraşdırıcı, bəzən də bütün prosesi təşkil edən baş podratçı. Bu, normal vəziyyətdir — vacib olan şəffaflıqdır.

Sifarişçi aşağıdakıları bilməlidir:

• müqavilə hansı şirkətlə bağlanır;
• qaz quraşdırma işlərini faktiki olaraq hansı şirkət aparır;
• həmin şirkətin qaz üzrə lisenziyası varmı;
• qaz layihəsini hansı layihəçi hazırlayır və onun lisenziyasının əlavəsində qaz təchizatı sistemləri göstərilibmi.

Podratçı tərəfdaşının adını və lisenziya göstəricilərini açıq deyirsə, bu, yaxşı əlamətdir. Cavab «bizim adamlar var» səviyyəsində qalırsa, ehtiyatlı olun.

Lisenziya varsa, müqavilədə nəyə baxmalı

Lisenziya podratçının bu işi görmək hüququnu təsdiqləyir, amma işin necə görüləcəyini müəyyən etmir. Bunu müqavilə müəyyən edir. Qaz işləri üzrə müqavilədə aşağıdakıların aydın yazıldığına əmin olun:

• işin həcmi — həyətdəki və ev daxilindəki xətlər, qoşulacaq cihazlar;
• qaz layihəsinin kim tərəfindən hazırlandığı;
• kiplik sınağının və təhvil sənədlərinin kimin öhdəliyində olduğu;
• həyət örtüyünün və fasadın bərpasının daxil olub-olmadığı;
• aşkarlanan qüsurların hansı qaydada aradan qaldırılacağı.

Müqavilənin ümumi strukturunu tikinti müqaviləsi yazısında təhlil etmişik; qaz işlərində də eyni məntiq keçərlidir. Lisenziya və yaxşı yazılmış müqavilə birlikdə sifarişçini qoruyur.

Lisenziya ilə sertifikatı qarışdırmayın

«Sertifikatımız var» cavabı lisenziyanı əvəz etmir. Lisenziya dövlətin müəyyən fəaliyyətlə məşğul olmağa verdiyi icazədir; sertifikat isə məhsulun, sistemin və ya mütəxəssisin müəyyən tələblərə uyğunluğunu təsdiqləyir. Borunun və ya sayğacın sertifikatı olması quraşdırıcının lisenziyası olması demək deyil. Fərqi lisenziya və sertifikat yazısında izah etmişik.

Həyəcan siqnalları

• Lisenziya soruşulanda mövzunun dəyişdirilməsi.
• Nömrə verilir, amma sənədin surəti göstərilmir.
• Sənəddəki şirkət adı müqavilədəki addan fərqlənir.
• Layihəsiz işə başlamaq təklifi: «əvvəl çəkək, sənədi sonra düzəldərik».
• Qaz xəttini sınaqdan əvvəl suvaq altında gizlətmək təklifi.

Bu siqnallardan biri belə müqaviləni dayandırmaq üçün kifayətdir. Podratçı seçiminin digər meyarlarını podratçı seçimi yazısında topladıq.

Tez-tez verilən suallar

Qaz xətti çəkmək üçün hansı lisenziya lazımdır?

KOBİA-nın siyahısında «Maye və təbii qaz təsərrüfatı obyektlərinin quraşdırılması və istismarı» kimi göstərilən fəaliyyət növü üzrə xüsusi lisenziya.

Tikinti lisenziyası olan şirkət qaz çəkə bilərmi?

Yalnız tikinti lisenziyası kifayət deyil — qaz işi üçün ayrıca fəaliyyət növü tələb olunur. Tikinti şirkəti qaz işlərini lisenziyalı tərəfdaş vasitəsilə təşkil edə bilər.

Lisenziyanı özüm harada yoxlaya bilərəm?

KOBİA-nın saytında dərc olunmuş lisenziyalar siyahısında və ya sənədi verən orqana müraciət etməklə.

CRM Construction-un qaz işlərini kim icra edir?

Qaz quraşdırma işlərini xüsusi lisenziyası (EL-336/2020) olan tərəfdaşımız «AVFA CONSTRUCTION» MMC icra edir. Lisenziyanın skanı qazlaşdırma səhifəsində dərc olunub.

Nəticə

Lisenziyalı qaz podratçısını yoxlamaq dörd sual tələb edir: nömrə və tarix nədir, hansı orqan vermişdir, fəaliyyət növü qaz təsərrüfatı obyektlərinin quraşdırılmasını əhatə edirmi və işi faktiki olaraq kim görür. Ümumi tikinti lisenziyası bu suallara cavab vermir.

Tərəfdaşımızın lisenziya rekvizitləri və skanı qazlaşdırma səhifəsində, CRM Construction-un öz tikinti lisenziyası isə lisenziya səhifəsində dərc olunub.