Naves növləri: həyət üçün hansı naves seçilməli

Naves — dirəklər üzərində qurulan və ya bir tərəfi divara bərkidilən yüngül damdır. Onun divarları yoxdur və ya yalnız qismən bağlanır; əsas vəzifəsi altındakı sahəni günəşdən, yağışdan, qardan və dolu daşından qorumaqdır. Həyət üçün naves maşın dayanacağının, terrasın, giriş qapısının və ya oturma yerinin üstünü örtür və həyəti ilin daha çox hissəsində istifadəyə yararlı edir.

Bu yazıda naves növlərini — bərkidilmə üsuluna, dam formasına, karkas və örtük materialına görə — müqayisə edirik və Bakı ilə Abşeron şəraitində seçim zamanı nəyə baxmaq lazım olduğunu izah edirik.

Naves, çardaq və pergola: fərq nədir?

Bu üç söz tez-tez qarışdırılır, amma fərqli konstruksiyalardır:

• naves — funksional örtükdür: dirəklər, karkas və bağlı dam. Divarları yoxdur, məqsədi sahəni hava şəraitindən qorumaqdır;
• çardaq — həyətdə istirahət üçün ayrıca tikilidir: döşəməsi, oturacaqları, çox vaxt məhəccəri və ya yarımbağlı divarları olur. Bu barədə çardaq tikintisi yazısında ayrıca danışırıq;
• pergola — damı açılıb-bağlana bilən və ya lamelli sistemdir; işığı və havanı tənzimləyir. Ətraflı: pergola sistemləri.

Bərkidilmə üsuluna görə naves növləri

Divara bitişik naves

Bir tərəfi evin fasadına, digər tərəfi dirəklərə söykənir. Giriş qapısının, terrasın və ya evin yanındakı yolun üstü üçün əlverişlidir. Burada əsas sual divarın yükü daşıya bilib-bilmədiyidir: ankerlər divarın materialına — betona, kərpicə, mişar daşına — uyğun seçilir. Damdan axan su fasada və bünövrəyə yönəlməməlidir.

Müstəqil (sərbəst dayanan) naves

Yalnız öz dirəklərinə söykənir və binadan asılı deyil. Həyətin ortasında, darvazanın yanında, hovuz kənarında qoyula bilər. Hər dirək üçün bünövrə lazımdır, çünki küləkdə naves yalnız öz ağırlığı ilə deyil, qaldırıcı qüvvə ilə də işləyir.

Konsol naves

Dirəkləri yalnız bir tərəfdədir və ya ümumiyyətlə yoxdur — dam divardan və ya bir sıra dirəkdən irəli uzanır. Altındakı sahə tam açıq qalır, maşının manevri asanlaşır. Bunun qarşılığında konstruksiya daha ağır profil və daha dəqiq hesab tələb edir.

Dam formasına görə

• təktərəfli maili — ən sadə forma; su bir tərəfə axır, nov da bir tərəfdə qoyulur;
• ikitərəfli (iki yamaclı) — böyük sahələr üçün; evin dam formasını təkrarlaya bilər;
• tağlı (arka) — əyilmiş profil üzərində polikarbonatla birlikdə geniş yayılıb; qar və su səthdə qalmır, külək axını yaxşı keçir;
• düz — müasir memarlıqda sevilir, amma suyun axması üçün yenə də mailik lazımdır; tam düz dam suyu saxlayır.

Təyinatına görə: həyətdə naves harada lazım olur?

Eyni konstruksiya müxtəlif yerlərdə fərqli tələblərlə üzləşir:

• maşın dayanacağı — geniş aşırım, manevr üçün az dirək və dolu daşına davamlı örtük;
• giriş qapısı və pilləkən üstü — kiçik, divara bitişik naves; əsas vəzifəsi yağışı qapıdan uzaq tutmaqdır;
• terras və oturma yeri — kölgə və rahat mikroiqlim; burada örtüyün istiliyi və rəngi daha vacibdir;
• həyət yolu, hovuz kənarı, təsərrüfat sahəsi — uzun, dar naveslər; suyun axıdılması və işıqlandırma əvvəlcədən düşünülür.

Karkas materialları

Polad profil boru — Bakıda ən geniş yayılmış variantdır. Möhkəmdir, qaynaqla istənilən forma alır, «dəmir naves» və ya «metal naves» deyəndə çox vaxt bu nəzərdə tutulur. Zəif tərəfi korroziyadır: dəniz havasında boyanmamış və ya pis boyanmış polad tez paslanır. Ona görə pasın təmizlənməsi, astar və keyfiyyətli boya, mümkünsə sinklənmiş profil vacibdir. Karkasın profil kəsiyi və addımı layihədə hesablanır, göz ilə seçilmir.

Alüminium — yüngüldür, paslanmır, rəngli örtüklə gəlir. Daha bahalıdır və eyni aşırım üçün daha böyük kəsik tələb edə bilər.

Ağac — isti görünüş verir, çardaq və həyət navesi üçün sevilir. Antiseptik və nəmə qarşı hopdurma, dövri boya və ya lak tələb edir; torpağa birbaşa basdırılmır.

Örtük materialları

• polikarbonat — işıq keçirir, yüngüldür, tağlı formalara uyğundur. Hüceyrəli və monolit növləri var; ətraflı polikarbonat naves yazısında;
• profnastil (profilli təbəqə) — möhkəmdir, işıq keçirmir, dolu daşına davamlıdır; yağışda səs-küy yarada bilər;
• sendviç panel — iki metal təbəqə arasında izolyasiya; altındakı sahə daha sərin və sakit olur;
• şüşə (laminə edilmiş) — ən estetik və ən ağır variantdır; güclü karkas və peşəkar montaj tələb edir;
• metal-kirəmit və digər dam örtükləri — naves evin damı ilə vahid görünsün deyə seçilir. Örtüklərin müqayisəsi dam örtüyü seçimi yazısında verilib.

Bakı və Abşeron şəraitində nəyə baxmalı?

• Xəzri küləyi — naves küləkdə yelkən kimi işləyir. Dirəklərin bünövrəyə bərkidilməsi, dam örtüyünün karkasa bərkidilməsi və açıq kənarların sayı hesabda nəzərə alınmalıdır;
• günəş və UV — yayda örtük qızır; şəffaf örtük altında sahə istixanaya çevrilə bilər. Rəngli, matlaşdırılmış və ya qeyri-şəffaf örtük daha sərin kölgə verir;
• qar və dolu — Abşeronda qar nadir olsa da, gəldikdə yüngül damda yığılır. Yükləri layihə və normativ sənədlər müəyyən edir;
• dəniz havası — sahilə yaxın ərazilərdə korroziya müdafiəsinə xüsusi diqqət, bərkidicilər isə paslanmayan olmalıdır;
• su — damdan axan su nov və boru ilə sahədən kənara yönəldilməlidir.

Tez-tez verilən suallar

Naves üçün icazə lazımdırmı?

Fərdi həyətdəki yüngül naves çox vaxt kapital tikili sayılmır, lakin onun statusu ölçüsündən, yerindən və qonşu sərhədinə yaxınlığından asılıdır. Çoxmənzilli binanın fasadına bərkidiləcək naves üçün isə razılaşma tələb oluna bilər. Başlamazdan əvvəl dəqiqləşdirmək məsləhətdir.

Maşın üçün hansı naves növü uyğundur?

Seçim yerdən, maşınların sayından və manevr sahəsindən asılıdır. Bu mövzu maşın üçün naves yazısında ayrıca izah olunub.

Naves nə qədər xidmət edir?

Bu, karkasın korroziya müdafiəsindən, örtüyün keyfiyyətindən və baxımdan asılıdır. Boyanın vaxtında bərpası və novların təmizlənməsi ömrü əhəmiyyətli dərəcədə uzadır.

Nəticə

Naves növü üç sualın cavabından çıxır: harada dayanacaq, nəyi örtəcək və hansı yükü daşıyacaq. Bakı şəraitində küləyə, günəşə və korroziyaya qarşı düzgün hesablanmış karkas örtük materialından az əhəmiyyət daşımır. Dəyərə təsir edən amillər naves qiyməti haqqında yazıda ayrıca toplanıb; layihəniz üzrə məsləhət üçün müraciət formasından istifadə edə bilərsiniz.