Pergola sistemləri: lamelli, açılan dam və şüşə damlı həllər

Terras və ya həyət yalnız hava imkan verəndə işləyir: yayda günəş yandırır, payızda yağış yağır, axşam külək qalxır. Pergola sistemləri bu açıq məkanı ilin daha böyük hissəsində istifadə etməyə imkan verir — kölgə, yağışdan qorunma və lazım olanda açıq səma. Müasir alüminium pergolalar isə sadə kölgəlikdən fərqli olaraq damı açılıb-bağlanan, suyu idarə edən və yan tərəfləri bağlana bilən sistemlərdir.

Bu yazıda pergola və açılan dam sistemlərinin növlərini, konstruksiyanın hansı qərarlar tələb etdiyini, suyun və küləyin necə nəzərə alındığını və layihəyə nə vaxt başlamaq lazım olduğunu izah edirik.

Pergola sistemlərinin növləri

Fırlanan lamelli pergola

Damı alüminium lamellərdən ibarətdir və lamellər öz oxu ətrafında fırlanır. Lamelləri yarıaçıq qoyduqda hava dövr edir və kölgə yaranır, tam açanda günəş keçir, tam bağlayanda isə dam yağışdan qoruyur. Bu tip çox vaxt «bioiqlim pergola» adlandırılır, çünki lamellərin bucağı ilə işıq və havalanma tənzimlənir.

Açılan (yığılan) damlı pergola

Dam parça və ya membran örtükdən ibarətdir və bələdçilər boyu bir tərəfə yığılır. Açıldıqda səma tam görünür, bağlandıqda davamlı kölgə və yağışdan qoruma yaranır. Restoran və kafe terraslarında geniş yayılıb.

Şüşə damlı sistemlər

Dam şüşə panellərdən ibarətdir; bəzi sistemlərdə panellər sürüşərək açılır. Şüşə dam işığı saxlayır və yağışdan tam qoruyur, amma yayda kölgə üçün əlavə həll — pərdə və ya tente — tələb edə bilər.

Açılan dam sistemləri

Böyük ölçülü açılan dam sistemləri terrasdan kənara çıxır: atrium, qış bağı, restoran zalı və ya hovuz üzərində dam açılıb-bağlanır. Oxşar prinsiplə hovuz örtük sistemləri də qurulur — hovuzu ilin çox hissəsində istifadəyə yararlı edir.

Konstruksiya: pergolanı nə daşıyır?

Pergola yüngül görünsə də, ciddi konstruksiyadır: o, öz çəkisini, yağış və qar yükünü, küləyin təsirini daşıyır. Bu yüklərin necə hesablanacağını və konstruksiyanın hansı ölçülərdə olacağını layihə və normativ sənədlər müəyyən edir.

İki əsas quraşdırma variantı var:

• divara bərkidilən pergola — bir tərəfi binanın fasadına, digər tərəfi dirəklərə söykənir; divarın konstruksiyası bu yükü daşımalıdır;
• müstəqil pergola — yalnız öz dirəklərinə söykənir və binadan asılı deyil; həyətin ortasında və ya hovuz kənarında qoyula bilər.

Hər iki halda dirəklərin bərkidildiyi əsas vacibdir. Beton plitə və ya terras döşəməsi yükü daşımalıdır; torpaq üzərində isə hər dirək üçün bünövrə lazım olur. Terras döşəməsi altında nə olduğu — beton, dolğu, su izolyasiyası — montajdan əvvəl yoxlanılır. Fasada bərkidildikdə isə divarın materialı (beton, kərpic, mişar daşı, izolyasiya qatı) ankerlərin növünü müəyyən edir.

Su hara gedir?

Bağlı pergola damı böyük səthdir və yağış suyunu toplayır. Yaxşı sistemdə su lamellərin və ya damın içindəki novlarla dirəklərə, dirəklərin içindən isə aşağıya axıdılır. Sifarişçi üçün sual budur: dirəyin altından çıxan su hara gedir?

Bunu əvvəlcədən planlaşdırmaq lazımdır: drenaj xəttinə və ya yağış suyu sisteminə birləşmə, terrasın mailliyi, suyun fasad divarına və ya qonşu sahəyə axmaması. Hazır terrasda bu məsələ unudulursa, pergola quraşdırılandan sonra terras döşəməsini sökmək lazım gələ bilər.

Külək, günəş və avtomatika

Motorlu pergolalara çox vaxt sensorlar qoşulur:

• yağış sensoru — yağış başlayanda lamelləri avtomatik bağlayır;
• külək sensoru — güclü küləkdə parça damı yığır və ya lamelləri təhlükəsiz vəziyyətə gətirir;
• temperatur və günəş sensoru — lamellərin bucağını dəyişir.

Hansı külək şəraitində sistemin istismar olunmasına icazə verildiyini istehsalçının texniki sənədləri müəyyən edir. Sahil boyu və hündür yerlərdə küləyin təsiri daha güclü olduğundan bu məsələ layihədə xüsusi diqqət tələb edir.

Əlavə imkanlar: LED işıqlandırma, qızdırıcılar, yan tərəflərdə şaquli pərdələr və ya şüşə panellər. Yan tərəfləri sürüşən alüminium sistemlərlə bağlamaq pergolanı mövsümi otağa çevirir — amma bu halda ventilyasiya və kondensat məsələsini də nəzərə almaq lazımdır.

Bütün elektrik elementləri üçün kabel xətti pergola quraşdırılmazdan əvvəl çəkilməlidir.

İcazə və razılaşma

Pergolanın hüquqi statusu onun növündən, ölçüsündən və yerindən asılıdır. Fərdi həyətdə müstəqil konstruksiya ilə çoxmərtəbəli binanın fasadına bərkidilən konstruksiya fərqli vəziyyətlərdir. Çoxmənzilli binada fasada nəsə bərkitməzdən əvvəl bina idarəsi ilə və müvafiq qaydalara uyğun razılaşma tələb oluna bilər. Bunu layihəyə başlamazdan əvvəl dəqiqləşdirmək məsləhətdir.

Layihə nə vaxt başlamalıdır?

İdeal vaxt — terras və ya həyət hələ tikilərkən. Bu mərhələdə dirəklər üçün bünövrələr, drenaj xətti və elektrik kabeli ucuz və asan qoyulur. Yeni evdə pergolanı ev tikintisi mərhələsində planlaşdırmaq sonrakı söküntünün qarşısını alır.

Mövcud terrasda da pergola quraşdırmaq mümkündür, amma əvvəlcə əsasın, suyun axıdılmasının və elektrik qidasının vəziyyəti yoxlanılır.

Baxım

Alüminium konstruksiya paslanmır və rəngli örtüyü ilə uzun müddət görünüşünü saxlayır, amma baxımsız qalmır. Novlar və dirəklərin içindəki su yolu yarpaq və tozdan vaxtaşırı təmizlənməlidir — tıxanmış nov suyu lamellərin üstündən aşırır. Lamellərin oxları və kipləşdiricilər planlı baxımda yoxlanılır, sensorların işi sınanır. Parça dam yumşaq vasitə ilə yuyulur və nəm halda uzun müddət yığılı saxlanmır. Dəniz kənarında duz örtüyə təsir etdiyi üçün yuma daha tez-tez aparılmalıdır.

Qiymət və proses

Pergolanın dəyəri sistemin növündən, sahəsindən, hündürlüyündən, dam materialından, avtomatikadan, yan bağlamalardan və quraşdırma yerinin vəziyyətindən asılıdır. Obyektə baxdıqdan sonra ilkin hesablama verilir; ölçü ödənişsizdir.

Pergola və açılan dam sistemləri tərəfdaşımız «Arctech» MMC-nin kataloquna daxildir və bu işləri onunla birlikdə aparırıq. Digər sistemlər fasad sistemləri səhifəsindədir.

Tez-tez verilən suallar

Lamelli pergola yağışdan tam qoruyurmu?

Lamellər tam bağlandıqda dam yağış suyunu novlara yönəldir. Qorumanın keyfiyyəti sistemin düzgün quraşdırılmasından və suyun axıdılmasının düzgün planlaşdırılmasından asılıdır.

Pergolanı qışda istifadə etmək olarmı?

Yan tərəflər şüşə panellər və ya pərdələrlə bağlanarsa və qızdırıcı qoyularsa, bəli. Qar yükü isə konstruksiyanın hesablanmasında nəzərə alınır.

Pergola binanın fasadına bərkidilə bilərmi?

Bəli, əgər divar bu yükü daşıya bilirsə. Divarın materialı və vəziyyəti montajdan əvvəl yoxlanılır; çoxmənzilli binada razılaşma da tələb oluna bilər.

Parça dam nə qədər davamlıdır?

Bu, materialdan və istismar şəraitindən asılıdır. Güclü küləkdə damı yığmaq və parçanı müntəzəm təmizləmək onun ömrünü uzadır.

Nəticə

Pergola terrası ilin daha böyük hissəsində istifadəyə yararlı edir, amma yaxşı nəticə üç qərardan asılıdır: konstruksiyanı nə daşıyır, su hara gedir və elektrik xətti necə gəlir. Bu sualları terras tikilərkən həll etmək ən ucuz yoldur. Konstruksiyanın ölçülərini və yüklərini isə layihə və normativ sənədlər müəyyən edir.