Metal konstruksiya: anbar və sənaye binaları üçün polad karkas

Anbar, istehsal sexi, logistika mərkəzi və ya texnika hangarı tikiləndə sifarişçinin ilk sualı çox vaxt belədir: beton, yoxsa metal? Geniş, sütunsuz daxili sahə və qısa tikinti müddəti tələb olunan binalarda metal konstruksiya əksər hallarda daha rasional həll olur.

Bu yazıda metal karkaslı binanın hansı elementlərdən ibarət olduğunu, hansı hallarda üstünlük verdiyini, layihədə nələrin həll edilməli olduğunu və montajın necə getdiyini izah edirik.

Metal konstruksiya niyə anbar və sənaye binaları üçün uyğundur?

Metal karkasın üstünlükləri binanın funksiyası ilə üst-üstə düşür:

• Böyük aşırımlar. Polad fermalar və tirlər daxili sütunlar olmadan geniş sahəni örtməyə imkan verir. Anbarda bu, rəflərin və texnikanın sərbəst yerləşməsi deməkdir.
• Yüngül çəki. Eyni aşırımı örtən metal karkas betondan xeyli yüngüldür, bu da bünövrəyə düşən yükü azaldır.
• Zavod hazırlığı. Elementlər sexdə kəsilir, deşilir və rənglənir; meydançada əsasən montaj aparılır. Bu, hava şəraitindən asılılığı və tikinti müddətini azaldır.
• Genişləndirmə imkanı. Layihədə nəzərdə tutulubsa, binanı sonradan yeni aşırımlarla uzatmaq mümkündür.

Çatışmazlıqları da var: metal korroziyaya məruz qalır və yanğın zamanı möhkəmliyini itirir. Ona görə korroziyadan və yanğından mühafizə metal konstruksiyanın ayrılmaz hissəsidir, «sonra baxarıq» məsələsi deyil.

Metal karkaslı bina hansı elementlərdən ibarətdir?

Tipik anbar və ya sənaye binasının karkası bu hissələrdən qurulur:

• Sütunlar — yükü bünövrəyə ötürən şaquli elementlər; bünövrəyə anker boltları ilə bərkidilir.
• Fermalar və ya çərçivə tirləri — dam örtüyünü daşıyan və aşırımı örtən elementlər.
• Dam tirləri (proqonlar) — fermalar arasında, dam örtüyünün bərkidildiyi xətti elementlər.
• Divar rigelləri — divar üzlüyünün bərkidildiyi üfüqi elementlər.
• Bağlantılar — karkasın dayanıqlığını təmin edən diaqonal elementlər; olmasa, karkas külək və seysmik təsirə qarşı zəif qalır.
• Örtük və üzlük — dam və divarlar üçün sendviç panel və ya profilli təbəqə, lazım gəldikdə şəffaf zolaqlar.

Bina daxilində kran yolu, asma qurğular və ya ikinci səviyyə (antresol) nəzərdə tutulursa, karkas buna uyğun layihələndirilir. Bu məlumat layihənin əvvəlində verilməlidir — hazır karkasa sonradan kran əlavə etmək çox vaxt mümkün deyil.

Layihədə nə həll edilməlidir?

Metal konstruksiyanın etibarlılığı layihədən başlayır. Layihəçi bunları müəyyən edir:

• Yüklər. Külək, qar, seysmik təsir, avadanlıq və kran yükləri. Onların hesablanma qaydasını normativ sənədlər müəyyən edir.
• Profillər və polad. Hansı elementin hansı profil və poladdan olacağını konstruktiv hesablama təyin edir.
• Birləşmələr. Boltlu və ya qaynaqlı düyünlər; montaj birləşmələri adətən boltlu olur, sexdə isə qaynaq işlədilir.
• Korroziyadan mühafizə. Astar və boya sistemi və ya sinkləmə — binanın mühitinə görə seçilir; aqressiv mühitdə tələblər artır.
• Bünövrə ilə əlaqə. Anker boltlarının sxemi bünövrə layihəsi ilə uzlaşdırılır; karkası hazırlayan sex və bünövrəni quran briqada eyni sxemdən işləməlidir.
• Yanğından mühafizə. Konstruksiyanın hansı müddət ərzində dayanmalı olduğunu və bunun hansı üsulla təmin olunacağını yanğın təhlükəsizliyi normaları və layihə müəyyən edir.

Bu parametrlər yerli şəraitdən asılıdır: eyni anbar sahildə və dağlıq ərazidə fərqli layihələndirilir. Ona görə «hazır layihəni başqa yerdən götürmək» təhlükəlidir.

Sifarişçi üçün ən vacib addım binanın funksiyasını dəqiq təsvir etməkdir: nə saxlanılacaq, hansı texnika işləyəcək, gələcəkdə nə dəyişə bilər. Layihəçi bu məlumat əsasında karkası həm artıq xərcsiz, həm də lazımi ehtiyatla hesablayır.

Montaj necə aparılır?

Metal karkaslı binanın tikintisi adətən bu ardıcıllıqla gedir:

1. Bünövrənin qurulması və anker boltlarının dəqiq yerləşdirilməsi — sonrakı bütün montajın dəqiqliyi buradan asılıdır.
2. Elementlərin sexdə hazırlanması, markalanması və meydançaya çatdırılması.
3. Sütunların qurulması və şaquli vəziyyətə gətirilməsi.
4. Fermaların və ya tirlərin qaldırılması, bağlantıların quraşdırılması.
5. Dam tirlərinin və divar rigellərinin montajı.
6. Dam örtüyünün və divar üzlüyünün quraşdırılması, qapı və pəncərələrin yerləşdirilməsi.

Montajdan əvvəl meydançada kranın dayanacağı yer, elementlərin yığılacağı sahə və nəqliyyatın giriş yolu planlaşdırılır. Uzun fermalar böyük ölçülü yük kimi daşınır, ona görə marşrut əvvəlcədən yoxlanmalıdır.

Montaj zamanı boltların sıxılması, qaynaq tikişlərinin keyfiyyəti və rəngin zədələnmiş yerlərinin bərpası yoxlanılır. Hər mərhələdən sonra gizli qalacaq işlər aktlaşdırılır.

Sənaye binalarının tikintisində ümumi mərhələləri sənaye obyektinin tikintisi yazısında ayrıca izah etmişik.

Metal karkas, yoxsa prefabrik bina?

Bu iki anlayış çox vaxt qarışdırılır. Prefabrik bina — tamamilə zavodda hazırlanan, meydançada tez yığılan tipik modullardır; müvəqqəti və köməkçi obyektlər üçün uyğundur. Bu barədə prefabrik anbar və sanitar blok yazısında danışmışıq.

Metal karkaslı bina isə konkret obyekt üçün layihələndirilir: aşırım, hündürlük, yük və funksiya ona görə seçilir. Uzunmüddətli istismar üçün nəzərdə tutulan anbar və sex adətən bu yolla tikilir. Seçim obyektin istismar müddətindən, funksiyasından və gələcək genişləndirmə planlarından asılıdır.

Kim tikir?

Anbar və sənaye binalarının tikintisi xidmətlərimizdən biridir — ətraflı yaşayış və sənaye binalarının tikintisi səhifəsində. Metal konstruksiyalar, həmçinin şüşə örtüklər üçün polad karkaslar tərəfdaşımız «Arctech» MMC-nin iş istiqamətlərindən biridir. Sənaye binasının fasadı, sürətli və seksional qapıları üçün həllər fasad sistemləri səhifəsində toplanıb.

Qiymət aşırımdan, hündürlükdən, yüklərdən, örtük materialından və sahənin vəziyyətindən asılıdır. Obyektə baxışdan sonra ilkin hesablama hazırlanır; ölçü ödənişsizdir.

Tez-tez verilən suallar

Metal anbar betondan daha tez tikilirmi?

Adətən bəli, çünki elementlər sexdə hazırlanır və meydançada əsasən montaj aparılır. Lakin bünövrə, layihə və elementlərin istehsalı üçün də vaxt lazımdır — bu mərhələlər cədvələ daxil edilməlidir.

Metal konstruksiya zəlzələyə davamlıdırmı?

Polad elastik materialdır və düzgün layihələndirilmiş metal karkas seysmik təsirə yaxşı müqavimət göstərir. Həlledici amil bağlantılar, birləşmələr və seysmik hesablamadır — bunları layihə müəyyən edir.

Metal konstruksiyanı nə qədər tez-tez boyamaq lazımdır?

Bu, mühafizə sisteminin növündən və binanın mühitindən asılıdır. Dövri baxış zamanı rəngin zədələndiyi və pas izlərinin göründüyü yerlər vaxtında bərpa edilməlidir.

Mövcud metal binanı genişləndirmək olarmı?

Çox vaxt olar, amma əvvəlcə mövcud karkasın vəziyyəti və layihəsi yoxlanmalıdır. Yeni hissə köhnə karkasa əlavə yük verəcəksə, hesablama təkrar aparılır.

Nəticə

Metal konstruksiya anbar və sənaye binaları üçün geniş sahə, yüngül karkas və sürətli montaj imkanı verir. Lakin onun etibarlılığı üç şeydən asılıdır: yerli şəraitə uyğun konstruktiv hesablama, korroziya və yanğından düzgün mühafizə, və bünövrədən başlayaraq dəqiq montaj. Bu üçü təmin olunduqda metal karkas uzun illər problemsiz xidmət edir.