Həyət çardağı necə tikilir: açıq, yarıaçıq, şüşəli və manqallı çardaq, yer seçimi, bünövrə, ağac və metal karkas, dam örtüyü, manqal təhlükəsizliyi və mərhələlər.

Çardaq — həyətdə və ya bağda istirahət, süfrə açmaq və qonaq qəbulu üçün tikilən, üstü örtülü, yanları açıq və ya qismən bağlı kiçik tikilidir. Navesdən fərqli olaraq çardağın öz döşəməsi, oturacaqları və çox vaxt məhəccəri olur; o, sadəcə örtük deyil, həyətin «açıq otağıdır». Həyət çardağı Abşeron bağlarında və şəhərətrafı evlərdə ənənəvi tikilidir — yay axşamlarında ailənin ən çox vaxt keçirdiyi yer.

Bu yazıda çardaq növlərini, yer seçimini, bünövrə, karkas və dam materiallarını, manqal yerinin təhlükəsizliyini və çardaq tikintisinin mərhələlərini izah edirik.

Çardaq, naves və pergola

Üç konstruksiya bir-birinə yaxındır, amma məqsədləri fərqlidir. Naves funksional örtükdür — maşının, terrasın və ya girişin üstü üçün; növləri naves növləri yazısında təsvir olunub. Pergola damı açılan və ya lamelli sistemdir, işığı tənzimləyir — ətraflı pergola sistemləri yazısında. Çardaq isə ayrıca istirahət tikilisidir: onun planı, döşəməsi, mebeli, işıqlandırması, bəzən manqalı və mətbəx guşəsi olur.

Çardaq növləri

açıq çardaq — dam və dirəklər, yanlar tam açıq; yay üçün ən sərin variant;
yarıaçıq çardaq — bir və ya iki tərəfi divar, məhəccər və ya taxta panjara ilə bağlıdır; küləyin və qonşu baxışının qarşısını alır;
qapalı (şüşəli) çardaq — yanları sürüşən və ya qatlanan şüşə panellərlə bağlanır; payızda və yazda da istifadə olunur, amma havalanma və kondensat nəzərə alınmalıdır;
manqallı çardaq — içində və ya yanında manqal, kabab yeri, təndir və ya ocaq olur; ayrıca yanğın təhlükəsizliyi tələb edir.

Forma baxımından çardaqlar dördbucaq, altıbucaq, səkkizbucaq və ya dairəvi ola bilər. Çoxbucaqlı forma estetikdir, amma dam düyünləri mürəkkəbləşir.

Yer seçimi

külək — Abşeronda Xəzri əsasən şimaldan əsir; çardağın bağlı tərəfini küləyə tərəf qoymaq açıq tərəfi rahat edir;
günəş — axşam istifadəsi üçün qərb günəşindən qorunma vacibdir; ağac kölgəsi əlavə sərinlik verir;
evdən məsafə — mətbəxə yaxınlıq süfrə daşımağı asanlaşdırır, amma manqal tüstüsü evin pəncərələrinə və qonşuya getməməlidir;
torpaq — çuxur, su yığılan və ya dolğu torpaq olan yer əlavə bünövrə işi tələb edir;
kommunikasiya — işıq, rozetka, su və çirkab xətti çardağa çəkiləcəksə, xəndək tikintidən əvvəl qazılır.

Konstruksiya: bünövrə, karkas və dam

Bünövrə və döşəmə

Çardaq yüngül görünsə də, onu yerində saxlayan bünövrədir:

sütunlu (nöqtəvi) bünövrə — hər dirəyin altında betonlanmış dayaq; yüngül ağac və metal çardaq üçün;
lent bünövrə — çardağın perimetri boyunca; kərpic və ya daş divarlı, ağır çardaq üçün;
plitə bünövrə — bütöv beton plitə, eyni zamanda döşəmənin əsasıdır; manqallı və qapalı çardaq üçün əlverişlidir.

Döşəmə üçün beton üzərində keramik qranit və ya daş, ağac terras taxtası və ya kompozit taxta işlədilir. Döşəmə həyət səviyyəsindən bir qədər yuxarı qaldırılır və kənara doğru azca maili olur ki, yağış suyu içəridə qalmasın.

Karkas materialları

Ağac — çardaq üçün ən klassik materialdır: isti görünür, emalı asandır. Dirəklər antiseptik və nəmə qarşı hopdurma ilə işlənir, torpağa və ya betona birbaşa basdırılmır — metal dayaq üzərinə qoyulur. Dövri boya və ya lak tələb edir.

Metal — polad profil boru və ya döymə elementlər. Möhkəm və nazikdir, geniş aşırımlara imkan verir. Dəniz havasında korroziya müdafiəsi vacibdir.

Kərpic və ya daş — kapital çardaq üçün; manqal, baca və mətbəx guşəsi olan çardaqlar çox vaxt bu materialdan və ya qarışıq — daş dayaq, ağac dam — həll edilir.

Dam

Çardağın damı onun görünüşünü müəyyən edir və evin damı ilə uyğunlaşdırıla bilər:

kirəmit və metal-kirəmit — evlə vahid görünüş;
yumşaq (bitum) kirəmit — çoxbucaqlı və mürəkkəb formalar üçün əlverişlidir, yağışda səssizdir;
polikarbonat — işıqlı, yüngül və sərfəli, lakin yayda altı isti olur;
ağac şingl və ya qamış — dekorativ, amma yanğın baxımından manqallı çardaq üçün uyğun deyil.

Damın suyu nov ilə yığılıb oturma yerindən kənara axıdılır.

Manqal və təhlükəsizlik

Manqallı çardaqda əsas qayda — ocaq yanmayan materiallarla əhatə olunmalıdır. Manqalın arxası və yanları kərpic və ya daşdan olur, üstündə baca və ya tüstü çəkən örtük qoyulur. Ocağın yaxınlığında ağac dirək, parça pərdə və plastik örtük olmamalıdır. Yanğından mühafizə tələbləri və məsafələr normativ sənədlərlə müəyyən olunur — onları layihə mərhələsində yoxlamaq lazımdır. Yanğınsöndürən və suya çıxış əl altında saxlanılır.

Tikinti mərhələləri

Ölçü və eskiz — yer, ölçü, forma, material və kommunikasiyalar müəyyən edilir.
Torpaq işləri və kommunikasiya — xəndəklər, kabel və su xətti.
Bünövrə — sütunlu, lent və ya plitə.
Karkas — dirəklər, tirlər və dam konstruksiyası.
Dam örtüyü, nov və döşəmə.
Bəzək işləri — məhəccər, boya, işıqlandırma, mebel.

Yeni ev tikilirsə, çardağı həyət planına əvvəlcədən daxil etmək daha məntiqlidir: villa layihələrinə baxarkən çardağın, hovuzun və maşın yerinin həyətdə necə yerləşəcəyini də birlikdə düşünmək sonrakı söküntünün qarşısını alır.

Tez-tez verilən suallar

Çardaq üçün icazə lazımdırmı?

Fərdi həyətdə yüngül çardaq çox vaxt kapital tikili sayılmır. Kapital divarlı, bacalı və ya qonşu sərhədinə yaxın çardaq üçün statusu əvvəlcədən dəqiqləşdirmək məsləhətdir.

Ağac çardaq nə qədər xidmət edir?

Bu, ağacın emalından, dirəklərin torpaqla təmasından və baxımdan asılıdır. Hopdurmanın və boyanın vaxtında yenilənməsi ömrü uzadır.

Çardağı qışda istifadə etmək olarmı?

Qapalı, şüşəli çardaqda qızdırıcı ilə — bəli. Açıq çardaq isə əsasən isti mövsüm üçündür.

Nəticə

Yaxşı çardaq yerindən başlayır: külək, günəş, tüstü və evə yaxınlıq düzgün seçiləndə ilin böyük hissəsində istifadə olunur. Bünövrə, karkas və dam isə onun neçə il xidmət edəcəyini müəyyən edir. Dəyərə təsir edən amillər naves qiyməti yazısında toplanıb; həyət layihəniz üzrə məsləhət üçün müraciət formasından istifadə edə bilərsiniz.

Çardaq tikintisi: həyət çardağının növləri və mərhələləri