Köhnə binanın fasad yenilənməsi: müayinədən yeni sistemə qədər

Bakının bir çox məhəlləsində fasadı yorulmuş binalar var: üzlük plitələri düşür, suvaq qat-qat qopur, eyvanlar müxtəlif materiallarla bağlanıb, kondisioner blokları və kabellər divarı örtüb. Köhnə binanın fasad yenilənməsi bu vəziyyəti düzəltməyin yoludur — amma o, sadəcə yeni üzlük vurmaq deyil. Əvvəlcə divarın özünün hansı vəziyyətdə olduğunu bilmək lazımdır.

Bu yazıda köhnə fasadın yenilənməsinə necə yanaşmağı, hansı yoxlamaların vacib olduğunu və hansı həllərin seçilə biləcəyini izah edirik.

Köhnə fasadın yenilənməsi nədən başlayır?

Yeni binada fasad işi layihədən başlayır. Köhnə binada isə müayinədən. Səbəb sadədir: yeni sistem köhnə divara bərkidiləcək və onun bütün yükü həmin divarın üzərinə düşəcək.

Müayinədə adətən bunlara baxılır:

• divar materialı və onun vəziyyəti — daş, kərpic, blok və ya panel;
• çatlar: onlar yalnız suvaqdadır, yoxsa divarın özündən keçir;
• nəm izləri, duz ləkələri və sızma yerləri;
• köhnə üzlüyün və suvağın divara yapışması — tıqqıltı ilə aşkar edilən boş yerlər;
• eyvanların, karnizlərin və digər çıxıntıların vəziyyəti;
• fasaddakı mühəndis elementləri: qaz xətti, kabellər, drenaj boruları, kondisioner blokları.

Müayinə iki suala cavab verir: divar yeni sistemi daşıya bilərmi və əsas işdən əvvəl hansı bərpa işləri lazımdır? Bərkidicilərin növü və yerləşmə addımı da bu məlumata əsasən seçilir — bu parametri layihə və normativ sənədlər müəyyən edir.

Tipik problemlər və onların səbəbləri

Köhnə fasadlarda eyni problemlər təkrarlanır, amma hər birinin səbəbi fərqlidir.

Qopan suvaq və üzlük. Çox vaxt səbəb nəmdir: su çatdan içəri keçir, soyuq günlərdə donub genişlənir və qatı divardan ayırır. Üzlüyü yenidən yapışdırmaq nəmin yolunu bağlamırsa, problem bir neçə mövsümdən sonra geri qayıdır.

Çatlar. Suvaq üzərindəki nazik tor şəkilli çatlar adətən səthi olur. Diaqonal, pilləli və ya getdikcə açılan çatlar isə konstruksiya ilə bağlı ola bilər — belə halda fasad işindən əvvəl mühəndis rəyi lazımdır.

Eyvan və karnizlər. Köhnə binalarda ən riskli elementlərdir: beton ovulur, armatur paslanır, parçalar aşağı düşə bilər. Bu elementlərin bərpası fasad işlərinin ayrılmaz hissəsidir və çox vaxt birinci növbədə görülür.

Dəniz havası. Xəzər sahilində duzlu və nəmli külək metal hissələrin korroziyasını sürətləndirir. Bərkidicilər və alt sistem elementləri bu şəraitə uyğun seçilməlidir, əks halda yeni fasadın ən zəif yeri görünməyən hissəsi olacaq.

Hansı həllər mümkündür?

Divarın vəziyyətindən və büdcədən asılı olaraq üç əsas yol var.

Bərpa və yeni suvaq

Divar sağlamdırsa, köhnə qatlar təmizlənir, çatlar bərpa olunur, səth hazırlanır, sonra yeni suvaq və fasad boyası çəkilir. Bu, ən sadə yoldur, amma binanın görünüşünü köklü şəkildə dəyişmir və istilik qorunmasını artırmır.

İstilik izolyasiyası ilə suvaq sistemi

Divara istilik izolyasiya lövhələri bərkidilir, üzərinə armaturlu tor və nazik dekorativ suvaq çəkilir. Bina həm yeni görünüş, həm də daha yaxşı istilik qoruması alır — mənzillərdə qışda isitmə, yayda isə kondisioner xərci azalır. İzolyasiyanın növü və qalınlığı hesablama ilə seçilir.

Ventilyasiya olunan fasad

Üzlük — keramik plitə, kompozit panel və ya təbii daş — divara birbaşa deyil, alt sistem üzərində bərkidilir, arada hava boşluğu qalır. Köhnə binada bunun üstünlüyü odur ki, divardakı kiçik qüsurlar üzlüyün arxasında qalır, nəm isə havalanma ilə çıxır. Sistemin necə işlədiyi ventilyasiya olunan fasad yazısında izah olunub.

Seçim həmişə divarın daşıma qabiliyyətindən başlayır: ağır üzlük zəif divara uyğun deyil. Bəzən bir binada iki həll birləşdirilir: küçəyə baxan əsas fasadda ventilyasiya olunan sistem, həyət tərəfində isə izolyasiyalı suvaq.

Yaşayış binasında işin təşkili

Çoxmənzilli binada fasad işi sakinlərin gündəlik həyatı ilə yanaşı gedir. Bir neçə məsələni əvvəlcədən həll etmək lazımdır:

1. Razılıq. Fasad ümumi əmlakdır — işə başlamazdan əvvəl sakinlərin və binanı idarə edən qurumun razılığı alınmalıdır.
2. Eyvanlar. Sakinlərin öz bildiyi kimi bağladığı eyvanlar vahid həllə gətirilir və ya layihədə ayrıca nəzərə alınır.
3. Kondisioner blokları və kabellər. Onlar üçün vahid yer və kanal planlaşdırılır — əks halda yeni fasad ilk həftələrdə yenidən deşilir.
4. Təhlükəsizlik. Girişlərin üstündə qoruyucu örtük, səkidə hasar, səs-küylü işlər üçün vaxt qrafiki.
5. Mərhələlilik. İş fasad-fasad aparılır ki, hər hissə tamamlanaraq qorunsun.

İşlərin ümumi ardıcıllığı fasad işlərinin mərhələləri yazısında təsvir olunub.

Nəyə xüsusi diqqət etmək lazımdır?

• Pəncərə birləşmələri. Yeni fasad pəncərə kənarlarında düzgün birləşməlidir — sızma ən çox burada başlayır. Pəncərələr dəyişdiriləcəksə, bunu fasad işi ilə eyni vaxtda etmək daha məntiqlidir.
• Suyun axını. Pəncərə altlıqları, parapet örtükləri və damdan axan suyun istiqaməti yenilənməlidir; su fasad boyunca axmamalıdır.
• Görünüşün bütövlüyü. Memarlıq dəyəri olan binalarda fasadın dəyişdirilməsi əlavə razılaşdırma tələb edə bilər — bunu işə başlamazdan əvvəl aydınlaşdırın.
• Baxım. Seçilən sistemin təmizlənməsi və yoxlanması necə aparılacaq — bunu əvvəlcədən soruşun.

Kim görür?

Fasad işləri CRM Construction MMC-nin öz tikinti lisenziyasının — EL-792/2022 — əlavəsinə daxildir. Alüminium, şüşə və fasad sistemlərinin bir hissəsi tərəfdaşımız «Arctech» MMC ilə birlikdə həyata keçirilir. Mövcud sistem növləri fasad sistemləri səhifəsində göstərilib.

Tez-tez verilən suallar

Köhnə üzlüyü sökmədən yeni fasad vurmaq olarmı?

Bəzən — əgər köhnə qat divara möhkəm yapışıbsa və yeni sistemin bərkidiciləri onu keçərək divarın özünə bağlanırsa. Boş və qopan qatlar isə mütləq sökülür, əks halda yeni fasad onlarla birlikdə hərəkət edəcək.

Fasad yenilənərkən sakinlər köçməlidirmi?

Adətən yox. İş xaricdən aparılır. Pəncərə dəyişdirilməsi fasad işinə daxildirsə, mənzillərə qısa müddətli giriş lazım ola bilər.

Hansı fəsil daha uyğundur?

Suvaq və yapışqanla işləyən sistemlər üçün çox isti, şaxtalı və yağışlı günlər əlverişli deyil — materialın istehsalçısı iş şəraitini ayrıca göstərir. Mexaniki bərkidilən sistemlər hava şəraitindən daha az asılıdır.

Qiymət nədən asılıdır?

Sistemdən, sahədən, hündürlükdən, materialdan və binanın vəziyyətindən. Köhnə binada bərpa işlərinin həcmi xüsusilə böyük təsir göstərir. Ətraflı: fasad işlərinin qiyməti. Baxışdan sonra ilkin hesablama verilir, ölçü ödənişsizdir.

Nəticə

Köhnə binanın fasadını yeniləmək yeni üzlük seçməkdən deyil, divarın vəziyyətini öyrənməkdən başlayır. Müayinə, bərpa, uyğun sistem, düzgün birləşmələr və mühəndis elementlərinin nizama salınması — bu ardıcıllıq pozulanda yeni fasad köhnə problemləri gizlədir, amma həll etmir.