Əsaslı və cari təmir: fərq nədir, bərpa işləri nəyi əhatə edir

Əsaslı təmir — binanın və ya mənzilin köhnəlmiş mühəndis şəbəkələrinin, konstruktiv elementlərinin, damının və bitirmə qatlarının dəyişdirildiyi geniş təmirdir. Cari təmir isə istismar zamanı yaranan kiçik qüsurların aradan qaldırıldığı, əsasən kosmetik xarakterli işdir. Hər ikisi «təmir» adlansa da, həcmi, müddəti, büdcəsi və müqaviləsi tamamilə fərqlidir.

Bu yazıda əsaslı təmir, cari təmir və bərpa işlərinin fərqini, mənzil, fərdi ev və kommersiya obyekti üçün nümunələri, eləcə də bu fərqin büdcə və müqavilə baxımından niyə vacib olduğunu izah edirik.

Cari təmir nədir

Cari təmir binanın istismarını davam etdirmək üçün görülən müntəzəm işlərdir. Onun məqsədi yeni keyfiyyət yaratmaq deyil, mövcud vəziyyəti qorumaqdır. Tipik nümunələr bunlardır:

• divarların və tavanın yenidən rənglənməsi, divar kağızının dəyişdirilməsi;
• ayrı-ayrı plitələrin, döşəmə hissələrinin və ya plintusların dəyişdirilməsi;
• kranların, qarışdırıcıların, rozetka və açarların təmiri və ya dəyişdirilməsi;
• qapı və pəncərələrin tənzimlənməsi, kipləşdiricilərin yenilənməsi;
• kiçik çatların və suvaq qüsurlarının aradan qaldırılması.

Cari təmir adətən yaşayışı və ya işi dayandırmadan, otaq-otaq aparılır və mühəndis şəbəkələrinin sxeminə toxunmur. Onu planlı şəkildə, məsələn, bir neçə ildən bir aparmaq binanın vəziyyətini uzun müddət yaxşı saxlayır və əsaslı təmirə ehtiyacı gecikdirir.

Əsaslı təmir nədir

Əsaslı təmir binanın və ya onun bir hissəsinin istismar keyfiyyətini bərpa edən və ya yaxşılaşdıran kompleks işdir. Burada köhnə qatlar çox vaxt tam sökülür:

• elektrik naqillərinin, su və kanalizasiya borularının, isitmə sisteminin tam dəyişdirilməsi;
• döşəmənin əsasa qədər sökülməsi, şap və hamarlama işləri;
• divar suvağının yenilənməsi, arakəsmələrin sökülməsi və ya yenidən qurulması;
• pəncərə və qapıların dəyişdirilməsi;
• fərdi evdə damın və fasadın yenilənməsi, zədələnmiş konstruktiv elementlərin gücləndirilməsi.

Əsaslı təmir zamanı mənzildə və ya obyektdə yaşamaq və işləmək, bir qayda olaraq, mümkün olmur. Daşıyıcı konstruksiyalara toxunan işlər isə ayrıca layihə və icazə məsələsini gündəmə gətirə bilər — bunu işə başlamazdan əvvəl dəqiqləşdirmək lazımdır. Əsaslı təmirin ardıcıllığı da vacibdir: əvvəlcə sökülmə və şəbəkələr, sonra kobud işlər, ən sonda isə bitirmə gəlir. Bu ardıcıllığın pozulması hazır üzlüyün təkrar sökülməsi ilə nəticələnir.

Bərpa işləri: təmirdən nə ilə fərqlənir

«Təmir-bərpa işləri» ifadəsi tez-tez bir yerdə işlədilir, amma bərpanın öz mənası var. Bərpa — zədələnmiş, köhnəlmiş və ya itirilmiş elementin əvvəlki görünüşünə və funksiyasına qaytarılmasıdır: köhnə binanın fasadı, daş hörgü, dekor elementləri, köhnə taxta qapı və pəncərələr.

Bərpada məqsəd yenisini qoymaq deyil, mövcudu saxlamaqdır, ona görə materialların və üsulların seçimi orijinala uyğunluqla məhdudlaşır. Su basmasından, yanğından və ya uzun müddət baxımsız qalmaqdan sonra binanın vəziyyətinin bərpası da bu qrupa aid edilir və adətən əvvəlcə texniki baxış tələb edir. Bərpa işlərində ustanın təcrübəsi xüsusi rol oynayır, çünki köhnə materiallarla işləmək müasir sistemlərlə işləməkdən fərqlənir.

Mənzil, ev və kommersiya obyekti üçün fərqlər

• Mənzil. Köhnə binada əsaslı təmir demək olar ki, həmişə elektrik və santexnika şəbəkələrinin dəyişdirilməsi ilə başlayır. Ümumi stoyaklara və daşıyıcı divarlara toxunan işlər qonşuları və binanın idarəetməsini də əhatə edir. Mənzil təmirinin növləri mənzil təmiri səhifəsində göstərilib.
• Fərdi ev. Burada əsaslı təmirin həcmi daha genişdir: dam, fasad, bünövrə ətrafında drenaj, həyət şəbəkələri. Bütün iş həcmi ilə ev təmiri səhifəsində tanış ola bilərsiniz.
• Kommersiya obyekti. Ofisdə, mağazada və ya restoranda təmirin növü işin nə qədər dayanacağını müəyyən edir. Cari təmir çox vaxt qeyri-iş saatlarında aparılır, əsaslı təmir isə obyektin bağlanmasını tələb edə bilər. Ətraflı məlumat obyekt təmiri səhifəsindədir. Kommersiya obyektlərində təmirin qrafiki çox vaxt icarə müqaviləsi və açılış tarixi ilə də bağlı olur.

Fərq niyə vacibdir: büdcə və müqavilə

Təmirin növünü əvvəlcədən dəqiq müəyyən etmək üç səbəbdən vacibdir:

• Büdcə. Cari təmir bitirmə materiallarına və iş həcminə görə hesablanır. Əsaslı təmirdə isə sökülmə, tullantıların daşınması, şəbəkələr və gizli işlər büdcənin böyük hissəsini təşkil edir — onları smetada ayrıca görmək lazımdır.
• Müqavilə. İşin həcmi, mərhələləri, gizli işlərin qəbulu və zəmanət şərtləri təmirin növünə görə fərqlənir. Yalnız «təmir» sözü yazılmış ümumi müqavilə sonradan mübahisəyə səbəb olur.
• Mühasibat. Şirkətlər və sahibkarlar üçün təmirin növü uçotda da fərqli əks oluna bilər. Bu məsələdə qərarı mühasib və ya vergi məsləhətçisi verməlidir, sənədlərdə isə işlərin təsviri dəqiq yazılmalıdır.

Əsaslı təmirdə şəbəkələr, hidroizolyasiya və şap kimi işlər sonradan üzlüklə örtülür. Onları mərhələ-mərhələ qəbul etmək vacibdir — bu barədə təmirdə gizli işlər yazısında ətraflı danışmışıq.

Hansı təmirin lazım olduğunu necə müəyyən etmək

Şəbəkələr köhnədirsə, döşəmə əyridirsə, divarlarda nəm izləri varsa və ya planı dəyişmək istəyirsinizsə, kosmetik yenilənmə problemi yalnız müvəqqəti gizlədəcək. Belə halda əsaslı təmir daha düzgün qərardır. Şəbəkələr və əsas qatlar qaydasındadırsa, cari təmir kifayət edir. Bəzən aralıq həll də mümkündür: məsələn, yalnız hamamda və mətbəxdə əsaslı təmir, qalan otaqlarda isə cari təmir.

Ən etibarlı yol mütəxəssisin baxışıdır: o, şəbəkələrin, döşəmənin, divarların və pəncərələrin vəziyyətini qiymətləndirib hansı işlərin vacib olduğunu, hansılarının isə təxirə salına biləcəyini göstərir. CRM Construction MMC-də ölçü və ilkin baxış ödənişsizdir. Baxışdan sonra işlərin siyahısı və ilkin smeta hazırlanır ki, qərarı konkret məlumatla verə biləsiniz.

Tez-tez verilən suallar

Əsaslı təmir nə qədər vaxt aparır?

Müddət sahədən, sökülmə həcmindən və bitirmə səviyyəsindən asılıdır. Cari təmirdən fərqli olaraq burada şapın və suvağın qurumasına vaxt lazımdır. Dəqiq qrafik smeta ilə birlikdə hazırlanır. Cari təmir isə adətən daha qısa müddətdə, yaşayışı dayandırmadan başa çatır.

Kosmetik təmir cari təmirdirmi?

Bəli, gündəlik danışıqda kosmetik təmir cari təmirin ən geniş yayılmış formasıdır: rəngləmə, divar kağızı və kiçik dəyişikliklər.

Əsaslı təmir üçün icazə lazımdırmı?

Bu, işin növündən asılıdır: daşıyıcı konstruksiyalara, fasada və ümumi şəbəkələrə toxunan işlər xüsusi diqqət tələb edir. Konkret hal üçün qaydanı qüvvədə olan qanunvericilikdən və ya müvafiq qurumdan dəqiqləşdirmək lazımdır.

Təmir xərcini mühasibatda necə əks etdirmək olar?

Bu, mühasibat və vergi məsələsidir və konkret vəziyyətdən asılıdır. Mühasibinizlə məsləhətləşin, podratçıdan isə işlərin növünü və həcmini dəqiq göstərən sənədlər tələb edin.

Nəticə

Cari təmir mövcud vəziyyəti qoruyur, əsaslı təmir şəbəkələri və əsas qatları yeniləyir, bərpa isə köhnəni əvvəlki görünüşünə qaytarır. Təmirin növünü işə başlamazdan əvvəl düzgün müəyyən etmək smetanı, müddəti və müqaviləni realist edir və sonradan gözlənilməz xərclərin qarşısını alır.